Diğer Teknik Kontroller
Yapı İskelesi Periyodik Kontrolü
Cephe, kalıp altı ve benzeri yapı iskelelerini; taşıyıcı dikmeler, yatay ve çapraz elemanlar, platformlar, ankrajlar, korkuluklar, erişim yolları ve stabilite düzeniyle birlikte değerlendirerek raporluyoruz.
Genel Tanım
Yapı İskelesi Nedir?
Yapı iskelesi; inşaat, bakım, onarım, cephe, sıva, boya, kaplama veya benzeri çalışmalar sırasında çalışanların ve gerekli malzemelerin çalışma seviyelerine güvenli biçimde ulaşmasını ve bu seviyelerde çalışmasını sağlamak amacıyla kurulan geçici taşıyıcı sistemdir.
Yapı iskeleleri cephe iskelesi, kalıp altı iskelesi, boru ve kelepçeli iskele, modüler sistem iskele veya projeye özel farklı yapılarda kurulabilir.
Periyodik kontrol yalnızca iskelenin dışarıdan gözle incelenmesinden oluşmaz. Zemin, taban plakaları, dikmeler, yataylar, çaprazlar, platformlar, korkuluklar, ankrajlar ve erişim sistemleri birlikte değerlendirilir.
İskelenin güvenli kullanımı; üretici veya uygulama projesine uygun kurulmasına, yeterli ankraj ve çaprazlama yapılmasına, platformların tam döşenmesine ve yük sınırlarına uyulmasına bağlıdır.
İskele üzerinde sonradan yapılan sökme, taşıma, kaplama, branda uygulaması veya yükleme değişiklikleri sistemin rüzgâr yükünü ve genel stabilitesini etkileyebilir.
Parça değişimi, bağlantı sıkılması veya iskelenin yeniden düzenlenmesi periyodik kontrolün yerine geçmez.
Neden Önemlidir?
Taşıyıcı Sistem, Ankrajlar ve Çalışma Platformlarını Birlikte Değerlendirin
- İskelenin devrilme, göçme veya yapıdan ayrılma risklerinin belirlenmesine yardımcı olur.
- Dikme, yatay, çapraz ve bağlantı elemanlarındaki eksik veya hasarlı parçaların tespitini destekler.
- Ankraj ve bağlama düzeninin proje ve saha koşullarına göre değerlendirilmesini sağlar.
- Çalışma platformlarındaki açıklık, kayma veya sabitleme sorunlarının belirlenmesine yardımcı olur.
- Ana ve ara korkuluklar ile topuk levhalarının mevcut durumunun kontrol edilmesini sağlar.
- Merdiven, geçiş ve erişim yollarındaki düşme risklerinin değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Zemin, taban plakası ve ayar millerindeki taşıma sorunlarının belirlenmesini sağlar.
- Teknik bulguların iskele cephesi ve bölüm bazında kayıt altına alınmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Yapı İskelesi Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki maddeler genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai değerlendirme iskelenin türüne, kurulum projesine, üretici talimatlarına, yüksekliğine ve mevcut saha koşullarına göre yapılır.
İskele kimlik bilgileri
İskelenin türü, üreticisi, kurulum yeri, yüksekliği, uzunluğu, kullanım amacı ve kurulum tarihi kayıt altına alınır.
Kurulum projesi
İskele yerleşimi, taşıyıcı düzeni, ankraj planı, erişim noktaları ve özel uygulamalar proje üzerinden değerlendirilir.
Üretici talimatları
Sistem bileşenleri, bağlantılar, izin verilen yükler ve kurulum koşulları üretici dokümanlarıyla karşılaştırılır.
Zemin koşulları
İskelenin kurulduğu zemin; taşıma, eğim, çökme, su birikmesi, boşluk ve çevresel etkiler açısından incelenir.
Altlıklar
Yükü zemine dağıtan ahşap veya uygun altlıkların boyutu, yerleşimi ve fiziksel durumu değerlendirilir.
Taban plakaları
Dikmelerin altındaki taban plakalarının mevcut, sağlam ve altlığa tam oturmuş olması kontrol edilir.
Ayar milleri
Ayarlanabilir taban milleri; uzama miktarı, düşeylik, bağlantı ve fiziksel hasar açısından değerlendirilir.
Taşıyıcı dikmeler
Dikmeler eğilme, ezilme, korozyon, çatlak belirtisi, eksik parça ve düşeylik açısından incelenir.
Dikme ekleri
Dikmelerin ek noktaları, bağlantı pimleri, kilitler ve bindirme düzeni kontrol edilir.
Yatay elemanlar
Yatay bağlantılar, korkuluk seviyesindeki elemanlar ve taşıyıcı bileşenler eksiklik, deformasyon ve kilitleme açısından değerlendirilir.
Düşey çaprazlar
İskelenin boyuna ve enine stabilitesini sağlayan çapraz elemanların yerleşimi ve bağlantıları incelenir.
Yatay çaprazlar
Plan düzlemindeki kararlılığı sağlayan yatay çaprazların proje ve sistem gerekliliklerine uygunluğu değerlendirilir.
Bağlantı elemanları
Kelepçe, kama, pim, kilit, cıvata ve diğer bağlantılar eksiklik, gevşeme, aşınma ve deformasyon açısından kontrol edilir.
Ankrajlar
İskelenin yapıya bağlandığı ankrajların sayısı, konumu, bağlantısı ve fiziksel durumu değerlendirilir.
Ankraj düzeni
Ankrajların kurulum projesindeki yatay ve düşey yerleşime uygunluğu kontrol edilir.
Bağlama elemanları
Ankraj ile iskele arasındaki boru, çubuk, kelepçe ve bağlantılar incelenir.
Cephe boşlukları
İskele platformu ile yapı cephesi arasındaki boşluklar düşme riski açısından değerlendirilir.
Çalışma platformları
Platformların taşıyıcı sisteme uygunluğu, tam döşenmesi, sabitlenmesi ve yüzey bütünlüğü kontrol edilir.
Platform genişliği
Çalışma için ayrılan platform genişliği ve geçiş alanlarının yapılan işe uygunluğu değerlendirilir.
Platform sabitlemesi
Platformların yerinden kalkmasını, kaymasını veya devrilmesini önleyen kilit ve bağlantılar incelenir.
Platform yüzeyi
Çalışma yüzeyi kırık, çatlak, eğilme, kayganlık, açıklık ve malzeme birikimi açısından kontrol edilir.
Ana korkuluk
Açık kenarlardaki üst korkulukların mevcut, sağlam ve kesintisiz olması değerlendirilir.
Ara korkuluk
Ana korkuluk ile platform arasındaki ara koruma elemanlarının mevcut durumu kontrol edilir.
Topuk levhası
Malzeme ve araçların platformdan düşmesini sınırlayan topuk levhaları incelenir.
İç kenar koruması
Yapı cephesiyle platform arasındaki boşluğun risk oluşturduğu bölgelerde iç korkuluk düzeni değerlendirilir.
Merdivenler
İskele katları arasındaki merdivenlerin sabitlemesi, eğimi, basamakları ve güvenli erişim koşulları kontrol edilir.
Merdiven kapakları
Platform içi geçiş açıklıklarında bulunan kapakların sağlamlığı, kapanması ve hareket güvenliği incelenir.
Erişim kuleleri
Varsa merdiven kulesi, sahanlıklar, geçişler ve korkuluklar değerlendirilir.
İskele girişleri
İskeleye giriş noktalarının işaretlenmesi, erişimi ve yetkisiz kullanıma karşı durumu kontrol edilir.
Yükleme alanları
Malzeme yükleme platformları, taşıyıcı elemanlar, korkuluklar ve kapasite işaretleri incelenir.
İskele yükleri
Platform üzerindeki malzeme, ekipman ve çalışan yüklerinin izin verilen sınırlara uygunluğu değerlendirilir.
Yük sınıfı işaretleri
İskelenin veya yükleme alanlarının izin verilen kapasitesini gösteren işaretlerin mevcut olması kontrol edilir.
İskele örtüsü ve branda
File, branda veya kaplama uygulamalarının bağlantıları ve rüzgâr yüküne etkisi değerlendirilir.
Koruma filesi
Cephe filesinin fiziksel durumu, bağlantıları ve iskele taşıyıcı sistemine etkisi incelenir.
Malzeme düşmesine karşı koruma
Alt bölgelerde bulunan çalışanları veya üçüncü kişileri koruyan ağ, saçak ve bariyerler değerlendirilir.
Geçiş alanları
İskele altındaki yaya ve araç geçişlerinde gerekli koruma düzenleri kontrol edilir.
Elektrik hatlarına yakınlık
İskelenin enerji hatları, panolar ve elektrik tesisatıyla güvenli mesafesi değerlendirilir.
Topraklama ve yıldırımdan korunma
Saha koşulları ve iskele yapısına göre gerekli elektriksel koruma bağlantıları gözle değerlendirilir.
Bina girişleri
Kapı, pencere, balkon ve bina girişlerinin iskeleyle ilişkisi ve kullanıcı güvenliği incelenir.
Kazı ve boşluklara yakınlık
İskelenin kazı kenarı, bodrum boşluğu, rampa veya zayıf zeminlere yakınlığı değerlendirilir.
Araç çarpma riski
İskelenin araç ve iş makinesi trafiğine açık bölgelerde darbe riskine karşı korunması incelenir.
Korozyon
Metal bileşenler ileri korozyon, malzeme kaybı ve yüzey hasarı açısından kontrol edilir.
Kaynak bölgeleri
Erişilebilir kaynaklı birleşimler çatlak belirtisi, ayrılma ve uygunsuz onarım açısından değerlendirilir.
Uygunsuz parçalar
Farklı sistemlere ait, hasarlı, kesilmiş, kaynak yapılmış veya üretici onayı bulunmayan parçalar incelenir.
Sökülen elemanlar
Çalışma amacıyla geçici olarak sökülen korkuluk, çapraz, ankraj veya platform parçaları kontrol edilir.
İskele düşeyliği
Sistemin genel düşeyliği ve cephe boyunca hizası gözle ve gerekli ölçüm yöntemleriyle değerlendirilir.
Genel stabilite
Zemin, taşıyıcı sistem, çaprazlar, ankrajlar, yükler ve çevresel etkiler birlikte değerlendirilir.
Etiketleme sistemi
İskelenin kullanıma uygunluğu, kontrol durumu veya yasaklı bölümlerine ilişkin etiket ve uyarılar incelenir.
Değişiklik kayıtları
İskele üzerinde yapılan uzatma, kısaltma, taşıma, sökme veya yeniden kurulum işlemleri değerlendirilir.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- İskelenin türü, üreticisi ve sistem bilgileri
- İskele kurulum, kullanım ve söküm planı
- İskele yerleşim ve ankraj projesi
- İskelenin yüksekliği, uzunluğu ve cephe bilgileri
- Üretici kurulum ve kullanım talimatları
- İzin verilen yük sınıfı ve platform kapasitesi
- Önceki periyodik kontrol raporları
- Güncel kurulum, değişiklik ve bakım kayıtları
- İskele üzerinde sonradan yapılan değişikliklerin listesi
- Çalışma platformlarına ve ankraj noktalarına güvenli erişim
- İskelenin kontrol edilecek bölümlerinin malzemelerden arındırılması
- Gerekli bölgelerde çalışmanın geçici olarak durdurulması
- Alt ve çevre bölgelerinin bariyerlerle ayrılması
- Yüksek bölgelere erişim için güvenli çalışma düzeni
- İskele kurulumunu bilen yetkili personelin hazır bulunması
- Rüzgâr, yağış ve diğer hava koşullarının kontrol için uygun olması
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri, şantiye ve iskele tanımlama bilgileri
- İskele türü, üreticisi, yüksekliği ve uzunluğu
- Kurulum ve ankraj projesi değerlendirmesi
- Zemin, altlık, taban plakası ve ayar mili bulguları
- Dikme, yatay ve çapraz elemanların sonuçları
- Bağlantı, kelepçe, pim ve kilitlerin durumu
- Ankraj ve yapı bağlantısı değerlendirmesi
- Platform, korkuluk ve topuk levhası bulguları
- Merdiven, erişim kulesi ve geçiş sonuçları
- Yükleme alanları ve kapasite değerlendirmesi
- File, branda ve düşen cisme karşı koruma bulguları
- Elektrik hatları ve çevresel risk değerlendirmesi
- Korozyon, hasarlı parça ve uygunsuz onarım tespitleri
- İskele düşeyliği ve genel stabilite değerlendirmesi
- Etiketleme ve kullanım durumu
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt bilgileri
Kontrol Süreci
Yapı İskelesi Periyodik Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
İskele bilgilerinin alınması
İskele türü, ölçüleri, kullanım amacı, kurulum tarihi ve mevcut çalışma koşulları belirlenir.
- 2
Proje ve doküman incelemesi
Kurulum planı, ankraj projesi, üretici talimatları ve önceki raporlar değerlendirilir.
- 3
Alan güvenliğinin sağlanması
Kontrol alanı çalışan, yaya ve araç trafiğinden ayrılarak güvenli erişim sağlanır.
- 4
Zemin ve taban kontrolü
Zemin, altlıklar, taban plakaları, ayar milleri ve ilk taşıyıcı seviye incelenir.
- 5
Taşıyıcı sistem kontrolü
Dikmeler, yataylar, çaprazlar, bağlantılar ve genel iskele geometrisi değerlendirilir.
- 6
Ankraj kontrolü
Yapı bağlantıları, ankraj düzeni, bağlama elemanları ve sabitlemeler incelenir.
- 7
Platform ve kenar koruması
Çalışma platformları, korkuluklar, topuk levhaları ve cephe boşlukları kontrol edilir.
- 8
Erişim ve yükleme kontrolü
Merdivenler, geçişler, yükleme platformları ve iskele üzerindeki yükler değerlendirilir.
- 9
Genel stabilite değerlendirmesi
Ankrajlar, çaprazlar, zemin, branda, rüzgâr ve saha koşulları birlikte değerlendirilir.
- 10
Raporlama
Kontrol kapsamı, teknik bulgular ve sonuç iskele bölümleri bazında raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Kurulum veya ankraj projesinin bulunmaması
- İskelenin proje dışı biçimde değiştirilmiş olması
- Zeminde çökme, boşluk veya su birikmesi
- Uygun altlık kullanılmaması
- Taban plakalarının eksik olması
- Ayar millerinin aşırı uzatılması
- Dikmelerde eğilme veya ileri korozyon
- Dikme bağlantı pimlerinin eksik olması
- Yatay veya çapraz elemanların sökülmüş olması
- Bağlantı kelepçelerinde gevşeme
- Ankraj sayısının veya düzeninin yetersiz olması
- Ankraj bağlantılarında gevşeme veya hasar
- Çalışma platformlarının tam döşenmemesi
- Platformların sabitlenmemiş olması
- Platformlarda kırık, açıklık veya kaygan yüzey bulunması
- Ana veya ara korkulukların eksik olması
- Topuk levhalarının bulunmaması
- İskele ile cephe arasında tehlikeli boşluk bulunması
- Merdivenlerin sabitlenmemiş olması
- Merdiven geçiş kapaklarının eksik olması
- Yükleme platformunda kapasite işaretinin bulunmaması
- Platformlarda aşırı malzeme biriktirilmesi
- Branda veya file uygulamasının ankraj düzenine yansıtılmaması
- İskele altında yaya ve araç koruması bulunmaması
- Elektrik hatlarına tehlikeli yakınlık
- Hasarlı parçaların kaynakla uygunsuz biçimde onarılması
- Farklı sistemlere ait parçaların birlikte kullanılması
- Kontrol etiketi veya kullanım durumunun belirtilmemesi
Mevzuat
Yapı İskelelerinde Proje, Kurulum ve Periyodik Kontrol Esasları
Yapı iskelelerinin periyodik kontrolü; yürürlükteki iş ekipmanları mevzuatı, kurulum ve kullanım planı, üretici talimatları, iskele projesi, ankraj düzeni, kullanım koşulları ve kontrol tarihinde geçerli resmî kriterler esas alınarak gerçekleştirilmelidir. Bakanlıkça yayımlanmış zorunlu rapor veya kriter bulunması hâlinde güncel doküman şeklen ve içerik olarak uygulanmalıdır.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, üretici talimatları, iskelenin kullanım süresi, yüksekliği, çevresel etkiler ve önceki kontrol sonuçlarına göre belirlenir. İskelede değişiklik yapılması, bir bölümünün sökülüp yeniden kurulması, uzun süre kullanılmaması, kuvvetli rüzgâr, fırtına, yoğun yağış, deprem, darbe veya zemin koşullarının değişmesi sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Yapı iskelesi periyodik kontrolünün, yürürlükteki mevzuatta iskeleler grubu için tanımlanan meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Yapı İskelesi Periyodik Kontrolü Hakkında
Hangi yapı iskeleleri kontrol kapsamındadır?
Cephe, kalıp altı, modüler, boru ve kelepçeli veya projeye özel kurulan yapı iskeleleri teknik özelliklerine göre değerlendirilebilir.
İskele projesi gerekli midir?
İskelenin türü ve kurulum koşullarına uygun yerleşim, taşıyıcı düzen ve ankraj bilgilerinin değerlendirilmesi gerekir.
İskele ankrajları kontrol edilir mi?
Evet. Ankrajların sayısı, konumu, bağlantıları ve kurulum planına uygunluğu değerlendirilir.
Platformlar tam döşenmeli midir?
Çalışma ve geçiş alanlarında düşme, kayma veya malzeme düşmesi riski oluşturmayacak güvenli platform düzeni sağlanmalıdır.
Korkuluklar kontrol edilir mi?
Ana korkuluklar, ara korkuluklar ve topuk levhaları açık kenarlardaki düşme riskine karşı değerlendirilir.
İskeleye branda takılması kontrolü etkiler mi?
Evet. Branda ve file uygulamaları rüzgâr yükünü artırabilir ve ankraj ile genel stabilite düzeninin yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
Fırtınadan sonra kontrol gerekir mi?
Kuvvetli rüzgâr, fırtına veya iskele stabilitesini etkileyebilecek olaylardan sonra ilave teknik kontrol gerekebilir.
İskelenin bir bölümü sökülürse yeniden kontrol gerekir mi?
Taşıyıcı, çapraz, ankraj, korkuluk veya platform düzenini etkileyen değişikliklerden sonra ilgili bölüm yeniden değerlendirilmelidir.
Hasarlı iskele parçası kaynakla onarılabilir mi?
Üretici tarafından onaylanmayan kesme, kaynak veya doğrultma işlemleri taşıyıcı güvenliği etkileyebilir.
İskele altında geçiş yapılabilir mi?
Yaya veya araç geçişi bulunan alanlarda düşen cisim ve çarpma risklerine karşı uygun koruma düzeni kurulmalıdır.
Bakım veya bağlantı sıkılması periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Kurulum düzeltmesi, bakım ve periyodik kontrol farklı amaçlara sahip işlemlerdir.
Kontrol sonucunda rapor hazırlanır mı?
Evet. İskele bileşenleri, ankrajlar, platformlar, erişim yolları, stabilite ve teknik bulgular raporlanır.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Yapı İskelesi Kontrolünüzü Planlayın
İskelenin türü, ölçüleri, kurulum ve ankraj projesi, üretici bilgileri, kullanım amacı, değişiklik kayıtları ve önceki kontrol raporlarını paylaşın. Kontrolü mevcut iskele sistemine göre planlayalım.