Kaldırma Ekipmanları
Caraskal Periyodik Kontrolü
Manuel veya elektrikli caraskalları; gövde, askı bağlantısı, kaldırma mekanizması, yük zinciri veya halat, el zinciri, kancalar, frenler, kavrama ve varsa yürütme sistemiyle birlikte değerlendirerek raporluyoruz.
Genel Tanım
Caraskal Nedir?
Caraskal; yükleri düşey doğrultuda kaldırmak, indirmek ve belirli bir seviyede tutmak amacıyla kullanılan, manuel el zinciriyle veya elektrikli bir tahrik sistemiyle çalışabilen kompakt kaldırma ekipmanıdır.
Caraskallar sabit bir askı noktasına bağlanabilir veya bir monoray kiriş üzerinde hareket eden şaryo ile birlikte kullanılabilir. Manuel zincirli, elektrikli zincirli ve halatlı farklı tipleri bulunabilir.
Periyodik kontrol yalnızca yükün kaldırılıp indirilmesinden oluşmaz. Gövde, askı kancası veya bağlantısı, yük zinciri ya da halat, zincir çarkı, tambur, dişli sistemi, fren, kavrama, alt kanca ve varsa yürütme sistemi birlikte değerlendirilir.
Caraskalın güvenli kullanımı yalnızca kendi kapasitesine değil, bağlandığı kiriş, mapa, şaryo, travers veya diğer taşıyıcı bağlantının uygunluğuna da bağlıdır.
Yağlama, zincir değişimi, fren ayarı, kanca değişimi veya elektrik onarımı periyodik kontrolün yerine geçmez.
Neden Önemlidir?
Zincir, Kanca, Fren ve Askı Sistemini Birlikte Değerlendirin
- Yük zinciri veya halattaki aşınma, uzama, tel kopması ve deformasyonların tespitine yardımcı olur.
- Üst ve alt kancalardaki açılma, dönme, çatlak belirtisi ve emniyet mandalı sorunlarının belirlenmesini sağlar.
- Fren ve kavrama sisteminin yükü güvenli biçimde tutup tutmadığının değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Dişli, zincir çarkı, tambur ve yataklama sistemindeki aşınmaların belirlenmesini destekler.
- Caraskalın askı noktası ve varsa yürütme sisteminin mevcut durumunun değerlendirilmesini sağlar.
- Fonksiyon ve yük deneyi sonuçlarının ekipman bazında raporlanmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Caraskal Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki maddeler genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai muayene, fonksiyon ve yük deneyi adımları caraskalın tipine, kapasitesine, askı düzenine ve güncel teknik kriterlere göre belirlenir.
Ekipman kimlik bilgileri
Marka, model, seri numarası, üretim yılı, azami çalışma yükü, kaldırma yüksekliği ve ekipman tipi kayıt altına alınır.
Kapasite etiketi
Azami çalışma yükü, üretici bilgileri ve gerekli güvenlik işaretlerinin görünür ve okunabilir olması kontrol edilir.
Ana gövde
Caraskal gövdesi, muhafazalar, kapaklar, bağlantılar ve taşıyıcı konstrüksiyon deformasyon, çatlak belirtisi, darbe ve korozyon açısından incelenir.
Üst askı bağlantısı
Üst kanca, mapa, pim, bağlantı halkası veya diğer askı düzeni aşınma, deformasyon, çatlak belirtisi ve uygun kilitleme açısından değerlendirilir.
Askı noktası
Caraskalın bağlandığı kiriş, bağlantı aparatı, travers, şaryo veya sabit askı noktasının erişilebilir bölümleri gözle incelenir.
Yük zinciri
Yük zinciri baklaları; uzama, aşınma, eğilme, burulma, çatlak belirtisi, korozyon ve uygunsuz ek açısından değerlendirilir.
El zinciri
Manuel modellerde el zinciri; deformasyon, kopma, sıkışma, bağlantı ve düzgün çalışma açısından kontrol edilir.
Çelik halat
Halatlı modellerde çelik halat; tel kopması, aşınma, ezilme, korozyon, kuş gözü, bükülme ve çap değişimi açısından değerlendirilir.
Zincir çarkı ve kılavuz
Zincir çarkları, cepler, kılavuzlar ve zincirin gövdeye giriş-çıkış düzeni aşınma ve düzgün çalışma açısından incelenir.
Tambur ve halat kılavuzu
Halatlı modellerde tambur, yivler, halat sarımı, sabitleme ve halat kılavuz sistemi kontrol edilir.
Dişli sistemi
Dişliler, miller, yataklar, kaplinler ve erişilebilir mekanik bağlantılar aşınma, boşluk, hasar ve yağlama durumu açısından değerlendirilir.
Kaldırma freni
Fren sisteminin yükü kaldırma sırasında durdurması ve askıda güvenli biçimde tutması fonksiyonel olarak kontrol edilir.
Kavrama veya aşırı yük sistemi
Varsa sürtünmeli kavrama, tork sınırlayıcı veya aşırı yük korumasının mevcut durumu ve fonksiyonu değerlendirilir.
Alt kanca
Yük kancası; ağız açıklığı, boyun bölgesi, gövde, döner bağlantı, deformasyon, aşınma ve çatlak belirtisi açısından incelenir.
Kanca emniyet mandalı
Üst ve alt kancalarda bulunan emniyet mandallarının mevcut olması, kapanması ve kanca ağzını güvenli biçimde kapatması kontrol edilir.
Kanca bloğu
Kanca bloğu, makaralar, pimler, bağlantılar ve muhafazalar fiziksel durum ve serbest hareket açısından değerlendirilir.
Zincir veya halat sonlandırması
Zincir sonu durdurucusu, halat uç bağlantısı, soket, kelepçe ve diğer sonlandırma elemanları incelenir.
Alt-üst limit sistemleri
Elektrikli modellerde üst ve alt kaldırma limitleri ile hareket sonlandırıcı sistemler fonksiyonel olarak kontrol edilir.
Elektrik motoru ve redüktör
Elektrikli modellerde motor, redüktör, bağlantılar ve muhafazalar anormal ses, ısınma, yağ kaçağı ve fiziksel hasar açısından değerlendirilir.
Kumanda sistemi
Sarkıt veya uzaktan kumanda, yön butonları, işaretlemeler ve istem dışı hareketi önleyen kumanda düzeni kontrol edilir.
Acil durdurma
Elektrikli modellerde acil durdurma sisteminin erişilebilirliği ve ekipman hareketlerini güvenli biçimde durdurması değerlendirilir.
Enerji kablosu
Elektrik kablosu, fiş, bağlantılar, sarkıt kumanda kablosu ve muhafazalar aşınma, ezilme ve fiziksel hasar açısından incelenir.
Şaryo ve yürütme sistemi
Monoray üzerinde kullanılan modellerde şaryo gövdesi, tekerlekler, akslar, flanşlar, ayar pulları, yürütme zinciri veya motoru kontrol edilir.
Monoray veya taşıyıcı kiriş
Caraskalın hareket ettiği kirişin erişilebilir bölümleri, ray sonları, durdurucular ve bağlantılar gözle değerlendirilir.
Yüksüz fonksiyon deneyi
Kaldırma, indirme, frenleme, limit, kumanda ve varsa yürütme hareketleri yüksüz olarak denenir.
Yük deneyi
Caraskalın kapasitesi, üretici talimatları ve güncel kontrol kriterlerine uygun deney yüküyle gerekli statik veya dinamik deneyler uygulanır.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Caraskalın marka, model, seri numarası ve üretim yılı bilgileri
- Azami çalışma yükü ve kaldırma yüksekliği
- Manuel, elektrikli, zincirli veya halatlı tip bilgisi
- Üretici kullanım, bakım ve teknik dokümanları
- Varsa uygunluk belgesi ve teknik dosya
- Önceki periyodik kontrol, bakım ve onarım raporları
- Zincir, halat, kanca, fren veya redüktör değişim kayıtları
- Caraskalın bağlı olduğu askı noktası veya taşıyıcı sistem bilgileri
- Ekipmanın ve askı noktasının güvenli biçimde erişilebilir olması
- Kontrol alanının yaya ve araç trafiğinden ayrılması
- Yükün kaldırılabileceği yeterli düşey çalışma alanı
- Elektrikli modellerde enerji beslemesinin çalışır durumda olması
- Ekipmanı tanıyan yetkili personelin hazır bulunması
- Yük deneyi için uygun ve doğrulanabilir deney yükü
- Deney yüküne uygun sapan ve kaldırma aksesuarları
- Yük deneyinin güvenli bir alanda gerçekleştirilebilmesi
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri ve ekipman tanımlama bilgileri
- Caraskalın marka, model, seri numarası ve üretim yılı
- Ekipman tipi, kapasitesi ve kaldırma yüksekliği
- Üretici belgeleri ve önceki rapor değerlendirmesi
- Ana gövde ve üst askı bağlantısı bulguları
- Yük zinciri, el zinciri veya çelik halat değerlendirmesi
- Zincir çarkı, tambur, makara ve kılavuz sistemi bulguları
- Dişli sistemi, motor ve redüktör tespitleri
- Fren ve kavrama sistemi kontrol sonuçları
- Üst ve alt kanca ile emniyet mandalı bulguları
- Limit, kumanda ve acil durdurma sonuçları
- Varsa şaryo ve yürütme sistemi değerlendirmesi
- Uygulanan fonksiyon ve yük deneylerinin yöntemi
- Kullanılan deney yükü ve deney sonuçları
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt bilgileri
Kontrol Süreci
Caraskal Periyodik Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Ekipman bilgilerinin alınması
Caraskalın tipi, kapasitesi, kaldırma yüksekliği, askı düzeni ve kullanım koşulları belirlenir.
- 2
Doküman incelemesi
Üretici belgeleri, önceki kontrol, bakım, onarım ve parça değişim kayıtları değerlendirilir.
- 3
Saha hazırlığı
Kontrol bölgesi sınırlandırılır, askı noktası erişilebilir hâle getirilir ve deney alanı boşaltılır.
- 4
Gövde ve askı muayenesi
Ana gövde, üst askı bağlantısı, kanca, şaryo ve taşıyıcı sistemin erişilebilir bölümleri incelenir.
- 5
Kaldırma sistemi kontrolü
Zincir veya halat, tambur, zincir çarkı, dişliler, makaralar, kanca bloğu ve bağlantılar değerlendirilir.
- 6
Fren ve güvenlik sistemleri
Fren, kavrama, limit, kanca mandalları, acil durdurma ve kumanda sistemi kontrol edilir.
- 7
Yüksüz fonksiyon deneyi
Kaldırma, indirme, frenleme ve varsa yürütme hareketleri yüksüz olarak denenir.
- 8
Yük deneyi
Caraskalın kapasitesine ve teknik özelliklerine uygun yükle gerekli deneyler güvenli koşullarda uygulanır.
- 9
Deney sonrası inceleme
Fren, zincir veya halat, kancalar, askı bağlantısı ve taşıyıcı sistem yeniden değerlendirilir.
- 10
Raporlama
Kontrol kapsamı, uygulanan deneyler, teknik bulgular, sonuçlar ve kanaat ekipman bazında raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Kapasite veya ekipman etiketinin eksik ya da okunamaz olması
- Ana gövdede darbe, deformasyon veya korozyon
- Üst askı kancasında açılma veya deformasyon
- Askı bağlantısında gevşeme veya uygunsuz bağlantı
- Yük zincirinde uzama, aşınma, burulma veya korozyon
- Zincir baklalarında çatlak belirtisi veya uygunsuz ek
- El zincirinde sıkışma veya deformasyon
- Çelik halatta tel kopması, ezilme veya korozyon
- Zincir çarkı veya tamburda aşınma
- Dişli sisteminde anormal boşluk veya ses
- Fren sisteminin yükü güvenli biçimde tutmaması
- Kavrama veya aşırı yük sisteminin uygunsuz çalışması
- Alt kancada ağız açıklığının artması
- Kanca emniyet mandalının eksik veya çalışmaz olması
- Kanca bloğu ve makara sisteminde aşınma
- Zincir sonlandırıcısının eksik olması
- Üst veya alt limit sisteminin çalışmaması
- Kumanda butonlarının hasarlı veya işaretsiz olması
- Acil durdurma sisteminin çalışmaması
- Enerji veya kumanda kablosunda hasar
- Şaryo tekerleklerinde aşınma veya hatalı ayar
- Ray sonu durdurucularının eksik olması
- Bakım ve önceki kontrol kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Caraskallarda Periyodik Kontrol ve Yük Deneyi Esasları
Caraskallar kaldırma ve iletme ekipmanları kapsamında değerlendirilir. Kontrolün yürürlükteki mevzuat, Bakanlık tarafından yayımlanan güncel periyodik kontrol dokümanları, üretici talimatları, ekipmanın kapasitesi, askı düzeni ve mevcut teknik durumu esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekir.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, üretici talimatları, kullanım yoğunluğu, kaldırılan yüklerin niteliği, çalışma ortamı ve önceki kontrol sonuçlarına göre belirlenir. Zincir, halat, kanca, fren veya askı sistemi değişimi, önemli onarım, düşürme, darbe, aşırı yükleme ya da uzun süre kullanım dışı kalma sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Caraskal periyodik kontrolünün; kaldırma ve iletme ekipmanları alanında ilgili meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Caraskal Periyodik Kontrolü Hakkında
Caraskal nedir?
Yükleri düşey doğrultuda kaldırmak, indirmek ve belirli bir seviyede tutmak için kullanılan manuel veya elektrikli kaldırma ekipmanıdır.
Manuel ve elektrikli caraskalların kontrolü aynı mıdır?
Ortak mekanik kontrol başlıkları bulunur. Elektrikli modellerde motor, redüktör, kumanda, limit, acil durdurma ve elektrik sistemi ayrıca değerlendirilir.
Caraskal zinciri kontrol edilir mi?
Evet. Zincir baklaları uzama, aşınma, burulma, deformasyon, korozyon ve çatlak belirtisi açısından değerlendirilir.
Caraskal kancası kontrol edilir mi?
Evet. Üst ve alt kancalar; deformasyon, ağız açıklığı, aşınma, döner bağlantı ve emniyet mandalı açısından incelenir.
Caraskalın bağlı olduğu askı noktası kontrol edilir mi?
Askı bağlantısının ve erişilebilir taşıyıcı sistem bölümlerinin mevcut durumu kontrol kapsamında gözle değerlendirilir.
Caraskal fren sistemi nasıl kontrol edilir?
Frenin kaldırma ve indirme hareketlerini durdurması ve yükü askıda güvenli biçimde tutması fonksiyon ve yük deneyleri sırasında değerlendirilir.
Caraskalda yük deneyi yapılır mı?
Uygulanacak deney yükü ve yöntem; caraskalın kapasitesi, üretici talimatları ve güncel kontrol kriterlerine göre belirlenir.
Şaryolu caraskalda yürütme sistemi de kontrol edilir mi?
Evet. Şaryo gövdesi, tekerlekler, akslar, flanşlar, ayarlar, yürütme sistemi ve ray sonları değerlendirilir.
Zincir veya kanca değişiminden sonra kontrol gerekir mi?
Yük taşıyan kritik bileşenlerin değişimi ekipmanın güvenliğini etkileyebileceği için ilave kontrol gerekebilir.
Bakım yapılması periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Bakım, onarım ve periyodik kontrol farklı amaçlara sahip işlemlerdir.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Caraskal Periyodik Kontrolünüzü Planlayın
Caraskalın tipi, kapasitesi, kaldırma yüksekliği, zincir veya halat yapısı, askı noktası, varsa şaryo sistemi, üretici belgeleri ve önceki raporlarını paylaşın. Kontrolü ekipmanın teknik yapısına göre planlayalım.