Elektrik Kontrolleri
Yıldırımdan Korunma Tesisatı Periyodik Kontrolü
Yıldırımdan korunma tesisatını; proje, yakalama sistemi, iniş iletkenleri, test noktaları, bağlantılar ve topraklama düzeniyle birlikte değerlendirerek teknik bulguları raporluyoruz.
Genel Tanım
Yıldırımdan Korunma Tesisatı Nedir?
Yıldırımdan korunma tesisatı; yıldırım akımının yapı üzerinde belirlenen noktalarda karşılanması, kontrollü güzergâhlar üzerinden iletilmesi ve topraklama sistemi aracılığıyla dağıtılması amacıyla oluşturulan yakalama, iniş iletkeni, bağlantı ve topraklama bileşenlerinin bütünüdür.
Yıldırımdan korunma tesisatı yalnızca çatıdaki yakalama ucundan oluşmaz. Yakalama düzeni, iletken ağ, iniş iletkenleri, bağlantılar, test klemensleri, eş potansiyel bağlantılar ve topraklama sistemi birlikte değerlendirilir.
Kontrol kapsamı; tesisatın türü, yapının özellikleri, güncel proje, çevresel koşullar, önceki raporlar ve sistem bileşenlerine güvenli erişim dikkate alınarak belirlenir.
Kontrol sonucunda sistemin fiziksel durumu, bağlantı bütünlüğü, ölçüm sonuçları ve mevcut uygulamanın tesisat projesiyle ilişkisi kayıt altına alınır.
Neden Önemlidir?
Yıldırım Akımının Güvenli Güzergâhtan İletilmesini Değerlendirin
- Yakalama sistemi ve iletken güzergâhlarının mevcut durumunun değerlendirilmesini sağlar.
- Kopmuş, gevşemiş veya korozyona uğramış bağlantıların tespit edilmesine yardımcı olur.
- İniş iletkenlerinin fiziksel bütünlüğünün incelenmesini sağlar.
- Yıldırımdan korunma sistemi ile topraklama tesisatı arasındaki bağlantının değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Yapıya sonradan eklenen metal sistemlerin koruma düzenine etkisinin incelenmesini sağlar.
- Kontrol ve ölçüm bulgularının izlenebilir teknik raporda kayıt altına alınmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Yıldırımdan Korunma Tesisatı Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki başlıklar genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai kontrol maddeleri tesisat türüne, yapının projesine ve yürürlükteki resmî kriterlere göre belirlenir.
Tesisat projesi ve teknik dokümanlar
Yıldırımdan korunma projesi, sistem türü, yerleşim planı, önceki raporlar ve sahadaki mevcut uygulama birlikte değerlendirilir.
Yakalama sistemi
Yakalama uçları, hava sonlandırma çubukları, iletken ağ ve erişilebilir doğal yakalama bileşenleri incelenir.
İletken güzergâhları
Çatı ve yapı üzerindeki iletkenlerin güzergâhları, birleşimleri, sabitlemeleri ve fiziksel bütünlüğü kontrol edilir.
İniş iletkenleri
Yıldırım akımını topraklama sistemine ileten iniş iletkenleri, bağlantıları ve erişilebilir güzergâhları değerlendirilir.
Test klemensleri
Ölçüm amacıyla kullanılan test klemenslerinin bağlantıları, tanımları, fiziksel durumu ve erişilebilirliği incelenir.
Topraklama bağlantısı
Yıldırımdan korunma tesisatının topraklama sistemiyle bağlantısı ve gerekli elektriksel ölçüm sonuçları değerlendirilir.
Eş potansiyel bağlantılar
Sistemle ilişkili erişilebilir metal bölümler ve eş potansiyel bağlantı düzeni kontrol edilir.
Korozyon ve fiziksel hasar
İletkenler, yakalama bileşenleri, bağlantılar ve sabitlemeler korozyon, gevşeme, kopma ve deformasyon açısından incelenir.
Yapıya sonradan eklenen sistemler
Güneş paneli, anten, klima ünitesi, havalandırma ekipmanı ve metal konstrüksiyonların mevcut koruma düzenine etkisi değerlendirilir.
Proje uygunluğu
Sahadaki mevcut tesisatın erişilebilir bölümleri, yıldırımdan korunma tesisatı projesiyle karşılaştırılır.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Güncel yıldırımdan korunma tesisatı projesi
- Yakalama sistemi ve iniş iletkeni yerleşim planları
- Önceki periyodik kontrol ve ölçüm raporları
- Çatıya ve yüksek bölgelere güvenli erişim imkânı
- Test klemensleri ve iniş iletkenlerine erişim
- Yüksekte çalışma için gerekli saha güvenliği tedbirleri
- Topraklama ve eş potansiyel bağlantı noktalarının bilgileri
- Tesisi ve yapılan son değişiklikleri bilen teknik sorumlu
- Çatıya sonradan eklenen ekipmanların listesi
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri, yapı ve tesisat tanımlama bilgileri
- Yıldırımdan korunma sisteminin türü
- Tesisat projesi ve doküman değerlendirmesi
- Yakalama sistemi kontrol bulguları
- İniş iletkenleri ve bağlantı noktalarına ilişkin tespitler
- Test klemensi ve topraklama bağlantısı bilgileri
- Kullanılan ölçüm cihazı ve yöntem bilgileri
- Elektriksel ölçüm sonuçları
- Korozyon, gevşeme ve fiziksel hasar tespitleri
- Proje ile mevcut uygulama arasındaki değerlendirme
- Kontrol sonucu ve yetkili kişi bilgileri
Kontrol Süreci
Yıldırımdan Korunma Tesisatı Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Sistem bilgilerinin alınması
Yapı, tesisat türü, proje, önceki raporlar ve sonradan yapılan değişiklikler hakkında bilgi alınır.
- 2
Proje incelemesi
Yıldırımdan korunma projesi, yakalama düzeni, iniş iletkenleri ve topraklama bağlantıları değerlendirilir.
- 3
Saha kontrolü
Yakalama sistemi, iletkenler, bağlantılar, test klemensleri ve erişilebilir tesisat bileşenleri incelenir.
- 4
Elektriksel ölçümler
Sistemin yapısına uygun cihaz ve yöntemlerle gerekli ölçümler gerçekleştirilir.
- 5
Teknik değerlendirme
Ölçüm sonuçları, fiziksel bulgular, proje bilgileri ve güncel kontrol kriterleriyle birlikte değerlendirilir.
- 6
Raporlama
Kontrol kapsamı, ölçüm sonuçları, proje değerlendirmesi ve teknik bulgular rapor hâline getirilir.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Yakalama uçlarında eğilme, gevşeme veya fiziksel hasar
- İletken güzergâhlarında kopma veya uygun olmayan ek bağlantılar
- İniş iletkenlerinde mekanik hasar
- Bağlantı ve sabitleme elemanlarında korozyon
- Test klemenslerinin erişilemez veya tanımsız olması
- Topraklama bağlantısında süreklilik problemi
- Eş potansiyel bağlantılarda eksiklik
- Proje ile mevcut saha uygulaması arasında farklılık
- Çatıya sonradan eklenen ekipmanların koruma sistemine dâhil edilmemesi
- Önceki kontrol ve ölçüm kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Tesisat Projesi ve Zorunlu Kontrol Kriterleri
Yıldırımdan korunma tesisatının periyodik kontrolünde tesisat projesi aranır ve tesisatın projeye uygunluğu değerlendirilir. Kontrolün, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan güncel zorunlu rapor formatı ve kontrol kriterleri dikkate alınarak yürütülmesi gerekir.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, Bakanlık tarafından yayımlanan yıldırımdan korunma tesisatı kriterleri, ilgili teknik standartlar, çevresel koşullar ve önceki kontrol sonuçları dikkate alınarak belirlenir. Yıldırım olayı, önemli onarım veya yapı değişikliği sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Yıldırımdan korunma tesisatı kontrolünün; bu tesisat grubunda periyodik kontrol yapmaya yetkili, gerekli meslek, eğitim ve kayıt şartlarını taşıyan kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Yıldırımdan Korunma Tesisatı Kontrolü Hakkında
Yıldırımdan korunma tesisatı periyodik kontrolü nedir?
Yakalama sistemi, iniş iletkenleri, bağlantılar, test klemensleri ve topraklama düzeninin proje ve teknik kriterlere göre değerlendirilerek raporlanmasıdır.
Paratoner ile yıldırımdan korunma tesisatı aynı şey midir?
Paratoner veya yakalama ucu, yıldırımdan korunma tesisatının yalnızca bir bileşenidir. Sistem ayrıca iniş iletkenleri, bağlantılar ve topraklama düzeninden oluşur.
Yıldırımdan korunma projesi kontrol sırasında gerekli midir?
Evet. Güncel düzenleme, yıldırımdan korunma tesisatının periyodik kontrolünde tesisat projesinin aranmasını ve projeye uygunluğun değerlendirilmesini öngörür.
Kontrol sırasında çatıya çıkılması gerekir mi?
Yakalama sistemi, çatı iletkenleri ve bağlantıların incelenebilmesi için çoğu yapıda güvenli çatı erişimi gerekir.
Sadece topraklama ölçümü yapılması yeterli midir?
Hayır. Topraklama ölçümü kontrolün yalnızca bir bölümüdür. Yakalama sistemi, iniş iletkenleri, bağlantılar ve fiziksel durum da değerlendirilmelidir.
Faraday kafesi bu kontrol kapsamında mıdır?
Faraday kafesi bir yıldırımdan korunma sistemi türüdür. Sistemin türü ve kontrol kapsamı talep sırasında ayrıca belirtilmelidir.
Çatıya güneş paneli eklenmesi sistemi etkiler mi?
Güneş paneli, anten, klima ünitesi veya metal konstrüksiyon gibi yeni ekipmanlar mevcut koruma düzenini etkileyebilir ve teknik değerlendirme gerektirebilir.
Yıldırım düşmesinden sonra yeniden kontrol gerekir mi?
Yıldırım olayı sonrasında tesisat bileşenlerinde hasar oluşabileceği için sistemin yeniden teknik değerlendirmeye alınması gerekebilir.
Bakım yapılması periyodik kontrolün yerine geçer mi?
Hayır. Bakım ve onarım işlemleri ile periyodik kontrol farklıdır. Kontrol, tesisatın mevcut durumunun bağımsız olarak değerlendirilip raporlanmasını amaçlar.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Yıldırımdan Korunma Tesisatı Kontrolünüzü Planlayın
Yapı, sistem türü, tesisat projesi, iniş iletkeni ve çatı erişim bilgilerinizi paylaşın. Kontrol kapsamını ve saha planlamasını tesisinizin koşullarına göre oluşturalım.