Basınçlı Kaplar
Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü
Isıtma, soğutma ve sıcak su sistemlerinde kullanılan genleşme tanklarını; gövde, membran, ön basınç, bağlantılar ve çalışma koşullarıyla birlikte değerlendirerek teknik bulguları raporluyoruz.
Genel Tanım
Genleşme Tankı Nedir?
Genleşme tankı; kapalı ısıtma, soğutma veya sıcak su sistemlerinde akışkanın sıcaklık değişimine bağlı hacim artışını karşılamak, sistem basıncını dengelemek ve basınç dalgalanmalarını sınırlandırmak amacıyla kullanılan basınçlı ekipmandır.
Kapalı genleşme tanklarında akışkan ile gaz bölümü çoğunlukla membran veya diyafram yardımıyla birbirinden ayrılır. Tankın doğru çalışması, membranın fiziksel durumuna ve gaz tarafındaki ön basıncın sistem koşullarına uygun olmasına bağlıdır.
Periyodik kontrolde tank gövdesi, etiket bilgileri, bağlantılar, vanalar, membran durumu, gaz ön basıncı, sabitleme elemanları ve sistemle olan ilişkisi birlikte değerlendirilir.
Genleşme tankının yalnızca dış yüzeyinin sağlam görünmesi yeterli değildir. Membran arızası, ön basınç kaybı veya yanlış tank kapasitesi sistem basıncında düzensizliğe neden olabilir.
Neden Önemlidir?
Sistem Basıncını Dengeleyen Tankın Teknik Durumunu Değerlendirin
- Tank gövdesindeki korozyon, deformasyon ve fiziksel hasarların belirlenmesine yardımcı olur.
- Membran veya diyafram arızalarının araştırılmasını sağlar.
- Gaz tarafındaki ön basıncın sistem koşullarıyla uyumunun değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Bağlantı, vana ve fittings bölgelerindeki sızıntıların belirlenmesini destekler.
- Sistemdeki ani basınç değişimleri ve emniyet ventili açmalarının nedenlerinin araştırılmasına yardımcı olur.
- Kontrol sonuçlarının izlenebilir teknik raporda kayıt altına alınmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Genleşme Tankı Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki maddeler genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai kontrol ve test başlıkları tankın yapısına, kullanım amacına ve güncel teknik kriterlere göre belirlenir.
Ekipman kimlik bilgileri
Marka, model, seri numarası, üretim yılı, hacim, azami çalışma basıncı ve erişilebilir etiket bilgileri kayıt altına alınır.
Tank gövdesi
Gövde; korozyon, ezilme, şişme, darbe, çatlak belirtisi, boya kaybı ve diğer fiziksel hasarlar açısından incelenir.
Membran veya diyafram
Tankın yapısına göre membranın çalışma durumu, yırtılma veya işlev kaybı belirtileri değerlendirilir.
Gaz ön basıncı
Tank güvenli biçimde sistem basıncından ayrıldıktan sonra gaz tarafındaki ön basınç, uygun yöntemle ölçülür ve sistem koşullarıyla karşılaştırılır.
Su ve gaz tarafı ayrımı
Gaz valfinden su gelmesi, tankın tamamen suyla dolması veya membran arızasına işaret edebilecek belirtiler incelenir.
Bağlantılar ve vanalar
Tank bağlantısı, servis vanası, fittings, hortum veya boru bağlantıları sızıntı ve fiziksel hasar açısından değerlendirilir.
Kaide ve sabitleme
Zemine veya duvara bağlı tanklarda ayaklar, konsollar, askılar ve sabitleme elemanları kontrol edilir.
Sistem basıncı
Soğuk ve çalışma durumundaki sistem basıncı, tank kapasitesi ve sistemin genel çalışma koşullarıyla birlikte değerlendirilir.
Emniyet donanımları
Sistem manometresi, emniyet ventili ve ilgili erişilebilir güvenlik donanımlarıyla tankın ilişkisi incelenir.
Fonksiyonel değerlendirme
Tankın basınç değişimlerini karşılayıp karşılamadığı ve sistem çalışma davranışı teknik olarak değerlendirilir.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Genleşme tankının marka, model, seri numarası ve hacim bilgileri
- Azami çalışma basıncı ve üretici tarafından belirtilen ön basınç değeri
- Isıtma, soğutma veya sıcak su sistemine ilişkin teknik bilgiler
- Üretici kullanım ve bakım dokümanları
- Önceki periyodik kontrol ve bakım kayıtları
- Sistem basıncı ve emniyet ventili bilgileri
- Tank bağlantılarına ve gaz valfine güvenli erişim
- Tankın sistemden güvenli biçimde ayrılması için uygun vana düzeni
- Gerekli basınç düşürme ve tahliye işlemlerinin planlanması
- Tesisi tanıyan mekanik bakım veya teknik sorumlu
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri ve ekipman tanımlama bilgileri
- Tankın marka, model, seri numarası ve hacim bilgileri
- Azami çalışma basıncı ve etiket bilgileri
- Gövde ve fiziksel durum bulguları
- Membran veya diyafram değerlendirmesi
- Gaz ön basıncı ölçüm sonucu
- Bağlantı, vana ve sabitleme tespitleri
- Sistem basıncı ve çalışma koşullarına ilişkin bulgular
- Uygulanan kontrol ve ölçüm yöntemi
- Teknik değerlendirme ve kontrol sonucu
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişi bilgileri
Kontrol Süreci
Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Ekipman bilgilerinin alınması
Tankın hacmi, basıncı, kullanım amacı, bağlı olduğu sistem ve teknik bilgileri belirlenir.
- 2
Doküman incelemesi
Üretici dokümanları, etiket bilgileri, önceki kontrol raporları ve sistem kayıtları değerlendirilir.
- 3
Kontrol hazırlığı
Tankın sistemden güvenli biçimde ayrılması, basıncının düşürülmesi ve erişime hazırlanması sağlanır.
- 4
Görsel muayene
Gövde, bağlantılar, vanalar, sabitlemeler ve erişilebilir bileşenler incelenir.
- 5
Ön basınç ve membran kontrolü
Gaz ön basıncı ölçülür; membran veya diyafram arızasına işaret edebilecek belirtiler değerlendirilir.
- 6
Sistem değerlendirmesi
Tankın hacmi, ön basıncı ve çalışma davranışı bağlı olduğu sistem koşullarıyla birlikte incelenir.
- 7
Raporlama
Kontrol kapsamı, ölçüm sonuçları, saha bulguları ve teknik değerlendirme raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Tank etiketinin eksik veya okunamaz olması
- Tank gövdesinde korozyon veya boya bozulması
- Membranın yırtılmış veya işlevini kaybetmiş olması
- Gaz valfinden su gelmesi
- Gaz ön basıncının düşük veya tamamen kaybolmuş olması
- Tankın tamamen suyla dolması
- Bağlantı ve vanalarda su kaçağı
- Tank hacminin sistem ihtiyacına uygun olmaması
- Duvar konsolu, ayak veya sabitlemelerde gevşeme
- Sistem basıncında sık ve ani değişimler
- Emniyet ventilinin sık açması
- Önceki kontrol ve bakım kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Kapalı Genleşme Tanklarında Kontrol ve Değerlendirme Esasları
Kapalı genleşme tankları basınçlı kap ve tesisatlar grubunda değerlendirilir. Ekipmana özgü yayımlanmış zorunlu kontrol kriteri bulunmaması hâlinde kontrol; yürürlükteki Yönetmelik Ek-III hükümleri, üretici talimatları, ilgili teknik standartlar ve ekipmanın kullanım koşulları esas alınarak gerçekleştirilmelidir.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, üretici talimatları, tankın kullanım amacı, çalışma basıncı, sistem koşulları ve önceki kontrol sonuçları dikkate alınarak belirlenir. Membran değişimi, önemli onarım, basınç problemi veya sistem değişikliği sonrasında ilave değerlendirme gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Genleşme tankı periyodik kontrolünün; basınçlı kap ve tesisatlar alanında ilgili meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü Hakkında
Genleşme tankı ne işe yarar?
Isıtılan veya soğutulan akışkanın hacim değişimini karşılayarak kapalı sistemdeki basınç dalgalanmalarını sınırlandırmaya yardımcı olur.
Genleşme tankı basınçlı kap mıdır?
Kapalı ve basınç altında çalışan genleşme tankları, basınçlı kap ve tesisatlar kapsamında değerlendirilir.
Genleşme tankının ön basıncı nasıl kontrol edilir?
Tankın su tarafındaki sistem basıncı güvenli biçimde sıfırlandıktan sonra gaz valfi üzerinden uygun cihazla ölçüm yapılır.
Gaz valfinden su gelmesi ne anlama gelir?
Bu durum çoğunlukla membran veya diyaframın hasar gördüğüne işaret eder ve tankın teknik olarak değerlendirilmesini gerektirir.
Tankın tamamen suyla dolması normal midir?
Membranlı tanklarda gaz yastığının kaybolması veya membran arızası tankın tamamen suyla dolmasına neden olabilir. Bu durum normal çalışma davranışı değildir.
Genleşme tankı kontrol edilirken sistem durdurulur mu?
Ön basınç ve membran değerlendirmesi için tankın sistemden ayrılması ve su tarafındaki basıncın güvenli biçimde boşaltılması gerekir.
Bakım yapılması periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Gaz basma, membran değişimi ve bağlantı onarımı bakım işlemidir. Periyodik kontrol tankın mevcut teknik durumunun değerlendirilerek raporlanmasıdır.
Genleşme tankı neden emniyet ventilini sık açtırır?
Ön basınç kaybı, membran arızası, yetersiz tank hacmi veya sistem basıncı problemi emniyet ventilinin sık açmasına katkıda bulunabilir.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Genleşme Tankı Periyodik Kontrolünüzü Planlayın
Tankın hacim, çalışma basıncı, kullanım amacı, bağlı olduğu sistem ve üretici bilgilerini paylaşın. Kontrol kapsamını ekipmanınızın teknik özelliklerine göre planlayalım.