Kaldırma Ekipmanları
İstif Makinesi Periyodik Kontrolü
Manuel, yaya kumandalı veya operatörlü istif makinelerini; taşıyıcı şasi, kaldırma mastı, çatallar, zincirler, hidrolik sistem, tekerlekler, frenler, kumandalar ve güvenlik sistemleriyle birlikte değerlendirerek raporluyoruz.
Genel Tanım
İstif Makinesi Nedir?
İstif makinesi; paletli veya uygun biçimde hazırlanmış yükleri çatallar yardımıyla kaldırmak, indirmek, kısa mesafelerde taşımak ve raf ya da istif alanlarına yerleştirmek amacıyla kullanılan manuel veya motorlu kaldırma ve iletme ekipmanıdır.
İstif makineleri manuel hidrolik, yarı elektrikli, akülü yaya kumandalı, platformlu veya operatörlü farklı tasarımlara sahip olabilir.
Periyodik kontrol yalnızca çatalların yükselip alçalmasının denenmesinden oluşmaz. Şasi, mast, taşıyıcı tabla, çatallar, kaldırma zincirleri, makaralar, hidrolik sistem, tekerlekler, frenler ve ekipmanın tipine göre sürüş sistemi birlikte değerlendirilir.
Kendinden tahrikli modellerde ileri-geri sürüş, yönlendirme, servis freni, park freni, acil yön değiştirme, akü ve kumanda sistemleri ayrıca incelenir.
Bakım, zincir ayarı, hidrolik hortum değişimi, akü yenileme, tekerlek değişimi veya fren onarımı periyodik kontrolün yerine geçmez.
Neden Önemlidir?
Kaldırma, İstifleme, Sürüş ve Fren Sistemlerini Birlikte Değerlendirin
- Mast, taşıyıcı tabla ve çatallardaki deformasyon veya aşınmaların belirlenmesine yardımcı olur.
- Kaldırma zincirleri, makaralar ve bağlantılardaki uzama veya hasarların tespitini destekler.
- Hidrolik silindir, hortum ve bağlantılardaki sızıntıların değerlendirilmesini sağlar.
- Tekerlek, dümen, sürüş ve fren sistemlerindeki sorunların belirlenmesine yardımcı olur.
- Kendinden tahrikli modellerde acil yön değiştirme ve enerji kesme sistemlerinin kontrol edilmesini sağlar.
- Fonksiyon ve yük deneyi sonuçlarının ekipman bazında raporlanmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
İstif Makinesi Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki maddeler genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai muayene, fonksiyon ve yük deneyi adımları ekipmanın manuel veya motorlu yapısına, kapasitesine, mast sistemine ve güncel teknik kriterlere göre belirlenir.
Ekipman kimlik bilgileri
Marka, model, seri numarası, üretim yılı, azami kapasite, yük merkezi, kaldırma yüksekliği ve tahrik tipi kayıt altına alınır.
Kapasite etiketi
Azami kapasite, yük merkezi, kaldırma yüksekliği ve üretici bilgilerinin görünür ve okunabilir olması kontrol edilir.
Ana şasi
Taşıyıcı gövde, kaynak bölgeleri ve bağlantılar deformasyon, çatlak belirtisi, darbe ve korozyon açısından incelenir.
Mast sistemi
İç ve dış mast profilleri, bağlantılar, kılavuz yüzeyler ve taşıyıcı yapı deformasyon, aşınma ve fiziksel hasar açısından değerlendirilir.
Mast bağlantıları
Pimler, burçlar, bağlantı plakaları, kilitleme elemanları ve şasi bağlantıları aşınma ve boşluk açısından kontrol edilir.
Çatal taşıyıcı tabla
Taşıyıcı tabla, kızaklar, makaralar, bağlantılar ve çatal kilitleme bölgeleri incelenir.
Çatallar
Çatal kolları; eğilme, burulma, çatlak belirtisi, aşınma, topuk bölgesi ve uçlar arasındaki seviye farkı açısından değerlendirilir.
Çatal kilitleri
Çatalların taşıyıcı tabla üzerindeki konumunu sabitleyen pim veya kilitleme düzenleri kontrol edilir.
Kaldırma zincirleri
Zincirler; uzama, aşınma, korozyon, hasarlı bakla, pim ve eşit gerginlik açısından incelenir.
Zincir ankrajları
Zincir uç bağlantıları, ankraj cıvataları, pimler, somunlar ve kilitleme elemanları değerlendirilir.
Mast makaraları
Makaralar, rulmanlar, pimler ve kılavuz elemanları aşınma, hasar ve çalışma boşluğu açısından kontrol edilir.
Kaldırma silindiri
Silindir gövdesi, piston kolu, keçeler ve bağlantılar sızıntı, çizik, deformasyon ve yük tutma fonksiyonu açısından incelenir.
Hidrolik hortumlar
Hortumlar, borular, rakorlar ve bağlantılar çatlak, kabarma, sürtünme, sızıntı ve fiziksel hasar açısından değerlendirilir.
Hidrolik güç sistemi
Pompa, valf bloğu, yağ deposu ve erişilebilir bağlantılar sızıntı, anormal ses ve fiziksel durum açısından kontrol edilir.
Kendiliğinden alçalma
Çatalların yük altında kontrolsüz biçimde veya kabul edilemeyecek hızda alçalıp alçalmadığı değerlendirilir.
Dümen kolu
Yaya kumandalı modellerde dümen kolu, bağlantısı, geri dönüş sistemi ve yönlendirme fonksiyonu incelenir.
Yönlendirme sistemi
Yönlendirme tekerleği, bağlantılar, rulmanlar, aks ve direksiyon sistemi fiziksel ve fonksiyonel açıdan değerlendirilir.
Yük tekerlekleri
Çatal altındaki tekerlekler; aşınma, parça kopması, sıkışma, rulman ve aks durumu açısından kontrol edilir.
Sürüş sistemi
Kendinden tahrikli modellerde yürüyüş motoru, redüktör, tahrik tekerleği ve bağlantılar değerlendirilir.
Servis freni
Motorlu modellerde normal sürüş sırasında ekipmanı güvenli biçimde durduran fren sistemi kontrol edilir.
Park freni
Varsa park freninin ekipmanın istem dışı hareketini önleme fonksiyonu değerlendirilir.
Dümen konum freni
Yaya kumandalı modellerde dümen kolunun üst ve alt güvenlik konumlarında sürüşü durdurma fonksiyonu kontrol edilir.
Acil yön değiştirme sistemi
Operatör ile ekipman arasında sıkışma riski oluştuğunda ters yönde hareket sağlaması gereken güvenlik butonu değerlendirilir.
Sürüş ve kaldırma kumandaları
İleri-geri hareket, hız, kaldırma, indirme ve korna kumandalarının doğru çalışması kontrol edilir.
Acil durdurma veya enerji kesme
Akülü modellerde acil durdurma veya akü ayırma sisteminin erişilebilirliği ve fonksiyonu değerlendirilir.
Akü sistemi
Akü, sabitleme, kutup başları, kablolar, fişler, muhafaza ve şarj bağlantıları incelenir.
Korna ve ikaz sistemleri
Korna, ışıklı ikazlar ve varsa geri hareket uyarı sistemlerinin çalışması kontrol edilir.
Operatör platformu
Platformlu modellerde basma yüzeyi, yan korumalar, bağlantılar ve operatör algılama sistemi değerlendirilir.
Yüksüz fonksiyon deneyleri
Kaldırma, indirme, yönlendirme, sürüş, fren ve güvenlik fonksiyonları yüksüz olarak denenir.
Yük deneyi
İstif makinesinin kapasitesi, yük merkezi, kaldırma yüksekliği ve üretici talimatlarına uygun deney yüküyle gerekli deneyler uygulanır.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- İstif makinesinin marka, model, seri numarası ve üretim yılı bilgileri
- Azami kapasite, yük merkezi ve kaldırma yüksekliği
- Manuel, yarı elektrikli veya kendinden tahrikli tip bilgisi
- Mast tipi ve operatör kullanım biçimi
- Üretici kullanım, bakım ve teknik dokümanları
- Varsa kapasite levhası veya yük diyagramı
- Önceki periyodik kontrol, bakım ve onarım raporları
- Zincir, çatal, silindir, hortum, fren veya akü değişim kayıtları
- Kontrol alanının yaya ve araç trafiğinden ayrılması
- Düz, sağlam ve güvenli test zemini
- Ekipmanın bütün hareketlerini yapabileceği yeterli alan
- Akülü modellerde yeterli akü şarjı
- Ekipmanı tanıyan yetkili operatör veya personelin hazır bulunması
- Yük deneyi için uygun ve doğrulanabilir paletli deney yükü
- Deney yükünün çatallara güvenli biçimde alınabilmesi
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri ve ekipman tanımlama bilgileri
- İstif makinesinin marka, model, seri numarası ve üretim yılı
- Ekipman tipi, kapasitesi, yük merkezi ve kaldırma yüksekliği
- Üretici belgeleri ve önceki rapor değerlendirmesi
- Ana şasi ve mast sistemi bulguları
- Çatal taşıyıcı, çatallar ve kilitleme sistemi tespitleri
- Zincir, ankraj ve makara değerlendirmesi
- Hidrolik silindir, hortum, pompa ve valf sistemi sonuçları
- Dümen, yönlendirme ve tekerlek sistemi bulguları
- Motorlu modellerde sürüş ve fren sistemi sonuçları
- Kumanda, acil yön değiştirme ve enerji kesme sistemi bulguları
- Akü, kablo ve ikaz sistemi değerlendirmesi
- Operatör platformu ve koruma sistemi bulguları
- Uygulanan fonksiyon ve yük deneylerinin yöntemi
- Kullanılan deney yükü, yük merkezi ve deney sonuçları
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt bilgileri
Kontrol Süreci
İstif Makinesi Periyodik Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Ekipman tipinin belirlenmesi
İstif makinesinin manuel veya motorlu olması, kapasitesi, mast tipi ve kullanım koşulları belirlenir.
- 2
Doküman incelemesi
Üretici belgeleri, kapasite bilgileri, önceki kontrol, bakım ve onarım kayıtları değerlendirilir.
- 3
Saha hazırlığı
Düz ve güvenli test alanı hazırlanır, kontrol bölgesi yaya ve araç trafiğinden ayrılır.
- 4
Şasi ve mast muayenesi
Şasi, mast, taşıyıcı tabla, çatallar, zincirler, makaralar ve bağlantılar incelenir.
- 5
Hidrolik sistem kontrolü
Silindir, hortum, pompa, valf ve yük tutma fonksiyonu değerlendirilir.
- 6
Tekerlek ve yönlendirme kontrolü
Dümen kolu, yönlendirme sistemi, yük tekerlekleri, rulmanlar ve akslar kontrol edilir.
- 7
Sürüş ve güvenlik sistemleri
Motorlu modellerde sürüş, fren, acil yön değiştirme, enerji kesme, akü ve ikaz sistemleri değerlendirilir.
- 8
Yüksüz fonksiyon deneyleri
Kaldırma, indirme, yönlendirme, sürüş ve fren fonksiyonları güvenli koşullarda denenir.
- 9
Yük deneyi
Ekipmanın kapasitesi, yük merkezi ve kaldırma yüksekliğine uygun yükle gerekli deneyler uygulanır.
- 10
Deney sonrası inceleme
Mast, çatallar, zincirler, hidrolik sistem, tekerlekler ve frenler yeniden değerlendirilir.
- 11
Raporlama
Kontrol kapsamı, deneyler, teknik bulgular, sonuçlar ve kanaat ekipman bazında raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Kapasite veya ekipman etiketinin eksik ya da okunamaz olması
- Şasi veya mast profillerinde deformasyon ve korozyon
- Mast bağlantılarında gevşeme veya aşırı boşluk
- Çatal taşıyıcı makaralarında aşınma
- Çatallarda eğilme, burulma veya kalınlık kaybı
- Çatal uçları arasında seviye farkı
- Çatal kilitleme elemanlarının eksik olması
- Kaldırma zincirlerinde uzama, aşınma veya dengesiz gerginlik
- Zincir ankrajlarında gevşeme veya kilitleme eksikliği
- Hidrolik silindir veya hortumlarda yağ kaçağı
- Çatalların yük altında kendiliğinden alçalması
- Dümen kolunda aşırı boşluk veya geri dönüş problemi
- Yönlendirme ve yük tekerleklerinde aşınma
- Tekerlek aksı veya kilitleme elemanlarında eksiklik
- Sürüş motoru veya redüktörde anormal ses
- Servis veya park freninin yetersiz çalışması
- Dümen konum freninin çalışmaması
- Acil yön değiştirme butonunun çalışmaması
- Acil durdurma veya enerji kesme sisteminin çalışmaması
- Sürüş kumandalarında istem dışı hareket
- Akü bağlantılarında gevşeme veya korozyon
- Korna veya ikaz sisteminin çalışmaması
- Operatör platformunda hasar veya koruma eksikliği
- Bakım ve önceki kontrol kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
İstif Makinelerinde Periyodik Kontrol Esasları
İstif makineleri, teknik özelliklerine göre kaldırma ve iletme ekipmanı ve kendinden tahrikli endüstriyel araç hükümleri kapsamında değerlendirilebilir. Kontrolün yürürlükteki mevzuat, kontrol tarihinde geçerli resmî dokümanlar, üretici talimatları ve ekipmanın manuel veya motorlu gerçek teknik yapısı esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekir.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, üretici talimatları, kullanım yoğunluğu, kaldırılan yükler, çalışma zemini, kaldırma yüksekliği ve önceki kontrol sonuçlarına göre belirlenir. Mast, çatal, zincir, hidrolik sistem, fren veya sürüş sisteminde önemli onarım, kaza, çarpma, aşırı yükleme ya da uzun süre kullanım dışı kalma sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
İstif makinesi periyodik kontrolünün; kaldırma ve iletme ekipmanları alanında ilgili meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
İstif Makinesi Periyodik Kontrolü Hakkında
İstif makinesi nedir?
Paletli yükleri kaldırmak, taşımak ve raf veya istif alanlarına yerleştirmek amacıyla kullanılan manuel ya da motorlu kaldırma ekipmanıdır.
İstif makinesi ile forklift aynı mıdır?
Hayır. Benzer kaldırma sistemleri bulunabilir ancak kapasite, operatör konumu, sürüş sistemi ve kullanım amacı farklı olabilir.
Manuel istif makineleri de kontrol edilir mi?
Evet. Manuel modellerde şasi, mast, çatallar, zincirler, hidrolik pompa, silindir, indirme valfi ve tekerlek sistemi değerlendirilir.
Akülü istif makinesinde hangi ilave kontroller yapılır?
Sürüş motoru, frenler, kumandalar, acil yön değiştirme, acil durdurma, akü, kablo ve ikaz sistemleri ayrıca değerlendirilir.
İstif makinesinin çatalları kontrol edilir mi?
Evet. Çatallar eğilme, burulma, aşınma, çatlak belirtisi ve uçlar arasındaki seviye farkı açısından incelenir.
Kaldırma zincirleri kontrol edilir mi?
Evet. Zincirler uzama, aşınma, korozyon, hasarlı bakla, pim ve ankraj bağlantıları açısından değerlendirilir.
İstif makinesinde yük deneyi yapılır mı?
Uygulanacak deney yükü ve yöntem ekipmanın kapasitesi, yük merkezi, kaldırma yüksekliği, üretici talimatları ve güncel kriterlere göre belirlenir.
Acil yön değiştirme sistemi kontrol edilir mi?
Yaya kumandalı motorlu modellerde operatör sıkışmasını azaltmaya yönelik acil yön değiştirme sistemi değerlendirilir.
Mast veya çatal değişiminden sonra kontrol gerekir mi?
Yük taşıyan kritik bileşenlerde yapılan önemli değişiklikler ekipmanın güvenliğini etkileyebileceği için ilave kontrol gerekebilir.
Bakım yapılması periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Bakım, onarım ve periyodik kontrol farklı amaçlara sahip işlemlerdir.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
İstif Makinesi Periyodik Kontrolünüzü Planlayın
İstif makinesinin tipi, kapasitesi, yük merkezi, kaldırma yüksekliği, mast yapısı, tahrik sistemi, üretici belgeleri ve önceki raporlarını paylaşın. Kontrolü ekipmanın mevcut teknik yapısına göre planlayalım.