Kaldırma Ekipmanları
Kule Vinç Periyodik Kontrolü
Kule vinçleri; temel ve ankraj sistemi, kule gövdesi, bom, karşı bom, döndürme ve kaldırma mekanizmaları, halatlar, kanca, frenler, limitler ve güvenlik sistemleriyle birlikte değerlendirerek raporluyoruz.
Genel Tanım
Kule Vinç Nedir?
Kule vinç; yüksek yapılarda ve geniş çalışma alanlarında yüklerin kaldırılması, indirilmesi ve yatay düzlemde taşınması amacıyla kullanılan, kule biçimindeki taşıyıcı gövdeye, döner üst yapıya ve yatay ya da eğilebilir boma sahip kaldırma ekipmanıdır.
Kule vinçler özellikle yüksek yapı, şantiye, prefabrik montaj, endüstriyel tesis ve ağır yük kaldırma çalışmalarında kullanılır. Sabit temelli, ray üzerinde hareketli, tırmanır veya bina içine bağlanan farklı tipleri bulunabilir.
Periyodik kontrol; yalnızca kaldırma mekanizmasının denenmesinden oluşmaz. Temel veya şasi, ankrajlar, kule elemanları, bağlantı cıvataları, bom, karşı bom, karşı ağırlıklar, döner tabla, halatlar, kanca, frenler, limitler, moment ve yük sınırlayıcı sistemler birlikte değerlendirilir.
Kulenin yüksekliği, bom uzunluğu, serbest duruş yüksekliği, bina bağlantıları, kurulum konfigürasyonu ve üretici tarafından belirlenen çalışma diyagramı kontrol kapsamını doğrudan etkiler.
Montaj, yükseltme, tırmandırma, yer değiştirme, önemli onarım veya konstrüksiyon müdahalesi sonrasında yalnızca rutin bakım yapılması yeterli değildir; ekipmanın güncel konfigürasyonuna göre teknik kontrol gerekebilir.
Neden Önemlidir?
Kule Konstrüksiyonu ve Yük Güvenlik Sistemlerini Birlikte Değerlendirin
- Temel, ankraj ve kule bağlantılarındaki gevşeme veya deformasyonların belirlenmesine yardımcı olur.
- Kule gövdesi, bom ve karşı bomdaki çatlak, korozyon ve yapısal hasar belirtilerinin değerlendirilmesini sağlar.
- Halat, tambur, makara, kanca ve yük taşıyan bileşenlerdeki aşınmaların tespitini destekler.
- Fren, limit, yük ve moment sınırlayıcı sistemlerin mevcut durumunun değerlendirilmesini sağlar.
- Dönüş, araba yürütme ve kaldırma mekanizmalarındaki fonksiyon sorunlarının belirlenmesine yardımcı olur.
- Rüzgâr göstergesi, ikazlar ve acil durdurma gibi güvenlik bileşenlerinin kontrol edilmesini sağlar.
- Muayene ve deney sonuçlarının zorunlu rapor formatına uygun biçimde kayıt altına alınmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Kule Vinç Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki maddeler genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai kontrol, ölçüm ve deney adımları Kule Kren Periyodik Kontrol Kriterleri, üretici talimatları ve vincin güncel kurulum özelliklerine göre belirlenir.
Ekipman ve kurulum bilgileri
Marka, model, seri numarası, üretim yılı, kule yüksekliği, bom uzunluğu, kapasite, kurulum tipi ve çalışma konfigürasyonu kayıt altına alınır.
Temel ve ankraj sistemi
Beton temel, temel çerçevesi, ankraj bulonları, bağlantılar, taban plakaları ve erişilebilir zemin bölgeleri fiziksel durum açısından değerlendirilir.
Şasi veya ray sistemi
Raylı ya da hareketli modellerde şasi, raylar, tekerlekler, bağlantılar, tamponlar, ray sonları ve sabitleme sistemleri incelenir.
Kule elemanları
Kule modülleri, ana taşıyıcı profiller, çapraz elemanlar, merdivenler ve erişilebilir konstrüksiyon bölgeleri deformasyon, çatlak belirtisi ve korozyon açısından kontrol edilir.
Kule bağlantıları
Modüller arası pimler, cıvatalar, somunlar, kilitleme elemanları, bağlantı plakaları ve kaynaklı bölgeler değerlendirilir.
Bina bağlantıları
Varsa ankraj çerçeveleri, bina bağlantı kolları, bağlantı noktaları ve sabitleme elemanları fiziksel durum açısından incelenir.
Döner üst yapı
Döner tabla, dönüş yatağı, bağlantı cıvataları, dişli sistemi, motor ve redüktör bileşenleri değerlendirilir.
Bom
Bom elemanları, bağlantılar, gergi sistemi, yürüyüş yolu ve uç bölümleri deformasyon, korozyon ve fiziksel hasar açısından incelenir.
Karşı bom ve karşı ağırlıklar
Karşı bom, bağlantılar, karşı ağırlık blokları, sabitlemeler ve düşmeyi önleyici düzenler değerlendirilir.
Kaldırma mekanizması
Motor, redüktör, tambur, kaplin, fren ve erişilebilir mekanik bağlantılar aşınma, gevşeme ve yağ kaçağı açısından incelenir.
Araba yürütme sistemi
Yatay bomlu modellerde araba, tekerlekler, raylar, yürütme halatı, tambur ve hareket sınırlayıcıları kontrol edilir.
Çelik halatlar
Kaldırma, araba yürütme ve gergi halatları; tel kopması, aşınma, ezilme, korozyon, deformasyon ve uygun sarım açısından değerlendirilir.
Tambur ve makaralar
Tamburlar, yivler, makaralar, pimler, yataklar ve halat kılavuzlarının fiziksel durumu incelenir.
Kanca ve kanca bloğu
Kanca gövdesi, ağız açıklığı, emniyet mandalı, döner bağlantı, blok ve taşıyıcı elemanlar değerlendirilir.
Fren sistemleri
Kaldırma, araba yürütme ve dönüş mekanizmalarına ait frenlerin durdurma ve yük tutma fonksiyonları kontrol edilir.
Kaldırma limitleri
Üst ve alt kaldırma limitleri ile kanca bloğunun güvenli hareket sınırları fonksiyonel olarak değerlendirilir.
Araba ve dönüş limitleri
Araba hareket sınırları, dönüş sınırlayıcıları ve varsa çalışma alanı kısıtlama sistemleri kontrol edilir.
Yük ve moment sınırlayıcı
Yük sınırlayıcı, moment sınırlayıcı ve kapasite diyagramıyla ilişkili güvenlik fonksiyonları değerlendirilir.
Rüzgâr ölçüm sistemi
Anemometre, rüzgâr ikazı ve üretici tarafından tanımlanan rüzgâr güvenliği fonksiyonları incelenir.
Kumanda ve operatör kabini
Kumanda kolları, butonlar, göstergeler, koltuk, görüş alanı, ikazlar ve kabin içindeki erişilebilir güvenlik bileşenleri kontrol edilir.
Acil durdurma sistemi
Acil durdurma butonlarının erişilebilirliği, işaretlenmesi ve ekipmanı güvenli biçimde durdurma fonksiyonu değerlendirilir.
Elektrik sistemi
Enerji beslemesi, pano, kablolar, kablo taşıma düzeni, muhafazalar ve erişilebilir elektriksel bağlantılar gözle incelenir.
İkaz ve haberleşme sistemleri
Sesli veya ışıklı ikazlar, telsiz veya haberleşme düzeni ve operatör-yardımcı personel iletişim imkânları değerlendirilir.
Erişim ve düşmeye karşı koruma
Merdivenler, dinlenme platformları, korkuluklar, kapaklar, geçiş noktaları ve kişisel koruyucu bağlantı düzenleri incelenir.
Yüksüz fonksiyon deneyleri
Kaldırma, indirme, araba yürütme, dönüş, fren, limit ve kumanda fonksiyonları güvenli koşullarda denenir.
Yük deneyleri
Kulenin güncel konfigürasyonu, kapasite diyagramı ve resmî kontrol kriterlerine uygun deney yükü ve yöntemleriyle gerekli deneyler uygulanır.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Kule vincin marka, model, seri numarası ve üretim yılı bilgileri
- Kurulum tarihi, kule yüksekliği ve bom uzunluğu bilgileri
- Azami kapasite ve güncel yük diyagramı
- Üretici kullanım, kurulum, bakım ve teknik dokümanları
- Temel, ankraj, ray veya şasi projesi
- Varsa bina bağlantısı ve tırmanma sistemi projeleri
- Montaj, yükseltme, tırmandırma ve söküm kayıtları
- Önceki periyodik kontrol, bakım ve onarım raporları
- Halat, kanca, fren, redüktör ve kritik parça değişim kayıtları
- Konstrüksiyon veya kaynak onarımlarına ilişkin teknik belgeler
- Kontrol alanının araç, yaya ve şantiye trafiğinden ayrılması
- Kule, bom, karşı bom, kabin ve mekanizmalara güvenli erişim
- Ekipmanı tanıyan yetkili operatörün hazır bulunması
- Uygun hava ve rüzgâr koşullarının sağlanması
- Yük deneyi için uygun ve doğrulanabilir deney yükü
- Deney yüküne uygun sapan ve kaldırma aksesuarları
- Yük deneyinin yapılabileceği güvenli çalışma yarıçapı
- Yüksekte çalışma ve kurtarma planının hazır olması
- Gerekli kişisel koruyucu donanım ve düşmeye karşı koruma sistemi
- Kontrol sırasında gerekli enerji izolasyonu ve kilitleme hazırlıkları
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri, şantiye ve ekipman tanımlama bilgileri
- Kule vincin marka, model, seri numarası ve üretim yılı
- Kule yüksekliği, bom uzunluğu ve kurulum konfigürasyonu
- Azami kapasite ve yük diyagramı bilgileri
- Temel, ankraj, şasi veya ray sistemi değerlendirmesi
- Kule gövdesi, bağlantılar ve bina ankrajı bulguları
- Bom, karşı bom ve karşı ağırlık değerlendirmesi
- Döner üst yapı ve dönüş sistemi bulguları
- Kaldırma ve araba yürütme mekanizması tespitleri
- Halat, tambur, makara, kanca ve kanca bloğu bulguları
- Fren, limit, yük ve moment sınırlayıcı kontrol sonuçları
- Rüzgâr ölçüm ve ikaz sistemi değerlendirmesi
- Kumanda, kabin, acil durdurma ve elektrik sistemi bulguları
- Erişim ve düşmeye karşı koruma sistemlerine ilişkin tespitler
- Uygulanan fonksiyon ve yük deneylerinin yöntemi
- Kullanılan deney yükleri ve deney sonuçları
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt bilgileri
Kontrol Süreci
Kule Vinç Periyodik Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Kurulum bilgilerinin alınması
Kule yüksekliği, bom uzunluğu, kapasite diyagramı, temel, ankraj ve bina bağlantısı bilgileri alınır.
- 2
Doküman incelemesi
Üretici belgeleri, montaj ve yükseltme kayıtları, projeler, önceki raporlar ve bakım kayıtları değerlendirilir.
- 3
Saha güvenliğinin hazırlanması
Çalışma yarıçapı sınırlandırılır, şantiye trafiği düzenlenir ve uygun hava koşulları doğrulanır.
- 4
Temel ve kule muayenesi
Temel, ankrajlar, kule elemanları, bağlantılar, bina ankrajları ve erişim sistemleri incelenir.
- 5
Üst yapı muayenesi
Bom, karşı bom, karşı ağırlıklar, döner tabla, kaldırma ve yürütme mekanizmaları değerlendirilir.
- 6
Halat ve yük taşıyan parçaların kontrolü
Halatlar, tamburlar, makaralar, kanca, kanca bloğu ve bağlantılar ayrıntılı olarak incelenir.
- 7
Güvenlik sistemlerinin kontrolü
Frenler, limitler, yük ve moment sınırlayıcı, anemometre, acil durdurma ve ikazlar değerlendirilir.
- 8
Yüksüz fonksiyon deneyleri
Kaldırma, indirme, araba hareketi, dönüş ve fren fonksiyonları yüksüz olarak denenir.
- 9
Yük deneyleri
Güncel kurulum konfigürasyonuna ve resmî kriterlere uygun deneyler güvenli çalışma alanında uygulanır.
- 10
Deney sonrası inceleme
Konstrüksiyon, bağlantılar, frenler, halatlar ve kritik bileşenler deney sonrasında yeniden değerlendirilir.
- 11
Zorunlu formatta raporlama
Kontrol ve deney sonuçları güncel zorunlu Kule Kren Periyodik Kontrol Raporu formatına göre kayıt altına alınır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Ekipman veya kapasite etiketinin eksik ya da okunamaz olması
- Temel ve ankraj bölgesinde çatlak, gevşeme veya deformasyon
- Kule modülü bağlantı cıvatalarında gevşeme veya eksiklik
- Kule elemanlarında deformasyon, darbe veya ileri korozyon
- Kaynak bölgelerinde çatlak veya yüzey bozukluğu belirtisi
- Bina bağlantı elemanlarında gevşeme veya uygunsuz uygulama
- Döner tabla bağlantılarında gevşeme veya anormal boşluk
- Bom veya karşı bom elemanlarında deformasyon ve korozyon
- Karşı ağırlıkların uygunsuz yerleşimi veya sabitleme eksikliği
- Kaldırma halatında tel kopması, ezilme veya korozyon
- Araba yürütme halatında aşınma veya uygunsuz gerginlik
- Tambur ve makara yivlerinde aşınma
- Kancada açılma, deformasyon veya emniyet mandalı eksikliği
- Kaldırma veya dönüş frenlerinde fonksiyon problemi
- Üst-alt kaldırma limitinin çalışmaması
- Araba hareket limitlerinin çalışmaması
- Yük veya moment sınırlayıcı sistemin çalışmaması ya da ayar kaydı bulunmaması
- Anemometre veya rüzgâr ikaz sisteminin çalışmaması
- Acil durdurma sisteminin çalışmaması
- Sesli veya ışıklı ikazlarda arıza
- Elektrik kablolarında ve muhafazalarda hasar
- Merdiven, platform, korkuluk veya geçiş elemanlarında eksiklik
- Montaj, yükseltme, bakım ve önceki kontrol kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Kule Kren Zorunlu Kontrol Kriterleri ve Rapor Formatı
Kule vinçler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının resmî dokümanlarında kule kren olarak tanımlanmaktadır. Kule kren periyodik kontrollerinde ZPKK06 Kule Kren Periyodik Kontrol Kriterleri esas alınmalı ve 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren zorunlu rapor formatı şeklen ve içerik olarak eksiksiz kullanılmalıdır.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, ZPKK06 kriterleri, üretici talimatları, kurulum konfigürasyonu, kullanım yoğunluğu, çevresel koşullar ve önceki kontrol sonuçlarına göre belirlenir. Montaj, yükseltme, tırmandırma, yer değiştirme, önemli onarım, kaynak müdahalesi, kaza, aşırı yükleme veya uzun süre kullanım dışı kalma sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Kule vinç periyodik kontrolünün; kaldırma ve iletme ekipmanları alanında ilgili meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi ve güncel zorunlu rapor formatının kullanılması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Kule Vinç Periyodik Kontrolü Hakkında
Kule vinç ile kule kren aynı ekipman mıdır?
Evet. Günlük kullanımda kule vinç ifadesi yaygındır. ÇSGB’nin resmî kriter ve rapor dokümanlarında kule kren ifadesi kullanılmaktadır.
Kule vinç periyodik kontrolünde hangi bölümler incelenir?
Temel ve ankrajlar, kule gövdesi, bom, karşı bom, karşı ağırlıklar, döner sistem, kaldırma mekanizması, halatlar, kanca, frenler, limitler ve güvenlik sistemleri değerlendirilir.
Kule vinç için özel bir kontrol kriteri var mı?
Evet. ÇSGB tarafından ZPKK06 Kule Kren Periyodik Kontrol Kriterleri yayımlanmıştır.
Zorunlu kule kren rapor formatı ne zaman uygulanmaya başladı?
ÇSGB duyurusuna göre zorunlu format 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren kule kren periyodik kontrollerinde eksiksiz kullanılmalıdır.
Kule vinç montajından sonra kontrol gerekir mi?
Kurulum, yükseltme, tırmandırma, yer değiştirme veya konfigürasyon değişikliği sonrasında güncel duruma göre teknik kontrol gerekebilir.
Yük ve moment sınırlayıcı kontrol edilir mi?
Evet. Kapasite ve çalışma yarıçapıyla ilişkili yük ve moment sınırlayıcı güvenlik sistemleri kontrol kapsamındadır.
Rüzgâr göstergesi kontrol edilir mi?
Varsa anemometre, rüzgâr ikazı ve üretici tarafından belirlenen rüzgâr güvenliği fonksiyonları değerlendirilir.
Kule vincin temeli kontrol edilir mi?
Evet. Temel, temel çerçevesi, ankraj bulonları ve erişilebilir bağlantı bölgeleri kontrolün temel parçalarındandır.
Kule vinç kontrolünde yük deneyi yapılır mı?
Uygulanacak deney yükü ve yöntemi güncel Kule Kren Periyodik Kontrol Kriterleri, üretici talimatları ve vincin kurulum konfigürasyonuna göre belirlenir.
Bakım yapılması periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Bakım ve periyodik kontrol farklı işlemlerdir. Periyodik kontrol ekipmanın mevcut teknik durumunun bağımsız değerlendirilmesidir.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Kule Vinç Periyodik Kontrolünüzü Planlayın
Kule vincin marka, model, seri numarası, kule yüksekliği, bom uzunluğu, kapasite diyagramı, temel ve ankraj projesi, kurulum kayıtları ve önceki raporlarını paylaşın. Kontrolü güncel kule kren kriterlerine göre planlayalım.