Diğer Teknik Kontroller
Yerüstü ve Yeraltı Tankları Periyodik Kontrolü
Yerüstü ve yeraltı depolama tanklarını; gövde, kaynaklı birleşimler, nozullar, boru bağlantıları, destek veya temel sistemi, sızdırmazlık, korozyon ve güvenlik donanımlarıyla birlikte değerlendirerek raporluyoruz.
Genel Tanım
Yerüstü ve Yeraltı Depolama Tankı Nedir?
Depolama tankı; sıvı, yakıt, kimyasal madde, proses akışkanı veya benzeri ürünlerin belirli koşullar altında muhafaza edilmesi amacıyla kullanılan, yer üstüne ya da yer altına kurulan sabit ekipmandır.
Depolama tankları; yerüstü veya yeraltı, yatay ya da dikey, atmosferik veya basınçlı, tek cidarlı ya da çift cidarlı farklı yapılarda olabilir.
Periyodik kontrol yalnızca tank dış yüzeyinin gözle incelenmesinden oluşmaz. Gövde, taban, tavan, kaynaklı birleşimler, nozullar, bağlantılar, destekler, temel, havalıklar ve güvenlik elemanları birlikte değerlendirilir.
Kontrol yöntemi; tankın içindeki ürünün tehlike özelliklerine, çalışma basıncına, malzemesine, kurulum yerine, korozyon koşullarına ve erişilebilirliğine göre belirlenir.
Yeraltı tanklarında dış yüzeye doğrudan erişim sınırlı olabileceği için sızdırmazlık, seviye takibi, kaçak algılama, katodik koruma ve mevcut test kayıtları ayrıca önem taşır.
Temizlik, boya, kaplama, kaynak onarımı, sızdırmazlık müdahalesi veya parça değişimi periyodik kontrolün yerine geçmez.
Neden Önemlidir?
Gövde, Sızdırmazlık, Korozyon ve Çevresel Güvenliği Birlikte Değerlendirin
- Tank gövdesi, tabanı ve tavanındaki korozyon veya deformasyonların belirlenmesine yardımcı olur.
- Kaynaklı birleşimlerdeki çatlak, sızıntı ve yüzey kusurlarının tespitini destekler.
- Nozul, vana, flanş ve boru bağlantılarının mevcut durumunun değerlendirilmesini sağlar.
- Tankın temel, ayak, semer veya destek sistemindeki sorunların belirlenmesine yardımcı olur.
- Yeraltı tanklarında kaçak algılama ve katodik koruma kayıtlarının değerlendirilmesini sağlar.
- Taşma, aşırı dolum, havalandırma ve seviye izleme sistemlerinin kontrol edilmesine yardımcı olur.
- Sızıntıların çalışanlar, tesis ve çevre üzerinde oluşturabileceği risklerin belirlenmesini sağlar.
- Teknik bulguların tank bazında izlenebilir biçimde kayıt altına alınmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Yerüstü ve Yeraltı Tankı Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki başlıklar genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai kontrol ve test yöntemleri tankın tipi, içeriği, basıncı, malzemesi, erişilebilirliği ve üretici veya proje kriterlerine göre düzenlenir.
Tank kimlik bilgileri
Üretici, seri numarası, üretim yılı, kapasite, malzeme, tank tipi, çalışma koşulları ve depolanan ürün kayıt altına alınır.
Teknik proje ve dokümanlar
Tank projesi, imalat resimleri, malzeme bilgileri, kaynak kayıtları, kullanım talimatları ve önceki raporlar incelenir.
Tank sınıflandırması
Tankın yerüstü veya yeraltı, atmosferik ya da basınçlı, yatay veya dikey ve tek ya da çift cidarlı yapısı belirlenir.
Depolanan ürün
Akışkanın yanıcılık, parlayıcılık, toksisite, aşındırıcılık ve çevresel risk özellikleri değerlendirilir.
Gövde yüzeyi
Erişilebilir gövde yüzeyleri korozyon, ezilme, şişme, çatlak belirtisi, kaplama kaybı ve sızıntı açısından incelenir.
Tank tabanı
Erişilebildiği ölçüde taban plakaları, çevresel birleşimler, oturma ve sızıntı belirtileri değerlendirilir.
Tank tavanı
Sabit veya hareketli tavan; deformasyon, korozyon, su birikmesi, bağlantı ve sızdırmazlık açısından kontrol edilir.
Kaynaklı birleşimler
Gövde, taban, tavan, nozul ve destek kaynakları görünür yüzey kusurları ve sızıntı belirtileri açısından incelenir.
Nozullar
Dolum, boşaltım, tahliye, havalık, ölçüm ve diğer nozulların gövde bağlantıları değerlendirilir.
Flanşlı bağlantılar
Flanşlar, cıvatalar, contalar ve bağlantı yüzeyleri gevşeme, korozyon ve sızıntı açısından kontrol edilir.
Vanalar
Dolum, boşaltım, tahliye, numune ve acil kesme vanalarının konumu, işaretlemesi ve görünür durumu incelenir.
Boru bağlantıları
Tanka bağlı boruların ağırlık ve titreşim yüklerinin nozullara uygunsuz biçimde aktarılıp aktarılmadığı değerlendirilir.
Havalandırma sistemi
Tank havalıkları, basınç-vakum valfleri ve hava tahliye yolları tıkanma, korozyon ve bağlantı açısından incelenir.
Taşma hattı
Varsa taşma borusu, çıkış noktası, yönlendirme ve güvenli tahliye düzeni değerlendirilir.
Seviye göstergesi
Mekanik veya elektronik seviye göstergelerinin fiziksel durumu ve okunabilirliği kontrol edilir.
Yüksek seviye alarmı
Aşırı dolumu önlemeye yardımcı olan yüksek seviye alarmı ve bağlı bildirim sistemi değerlendirilir.
Aşırı dolum koruması
Dolumun otomatik durdurulmasına veya güvenli müdahaleye yönelik sistemler mevcut yapıya göre incelenir.
Basınç ve vakum göstergeleri
Tank tipine göre bulunan göstergelerin fiziksel durumu, bağlantısı ve okunabilirliği değerlendirilir.
Emniyet donanımları
Tankın çalışma biçimine göre bulunan basınç tahliye ve diğer emniyet elemanları incelenir.
Temizleme ve muayene kapakları
Menhol, kapak, conta, cıvata ve açma-kapama düzenlerinin fiziksel durumu kontrol edilir.
Merdivenler
Sabit merdivenler; basamak, bağlantı, kafes, erişim ve korozyon açısından değerlendirilir.
Platform ve korkuluklar
Tank üzerindeki çalışma platformları, yürüme yolları, korkuluklar ve topuk levhaları incelenir.
Düşmeye karşı koruma
Yüksek bölgelere erişimde kullanılan ankraj, yaşam hattı veya diğer koruma düzenleri değerlendirilir.
Tank ayakları
Ayaklı tanklarda taşıyıcı ayaklar, çaprazlar, bağlantılar ve taban plakaları kontrol edilir.
Semer destekleri
Yatay tanklarda semerler, gövde temas bölgeleri, sabitlemeler ve deformasyonlar incelenir.
Temel ve kaide
Beton temel, kaide, ankrajlar, oturma, çatlak ve seviye değişimleri değerlendirilir.
Ankraj cıvataları
Tankı temele bağlayan ankrajlar gevşeme, korozyon, kırılma ve eksiklik açısından kontrol edilir.
Tank oturması
Tankın eğilmesi, farklı oturma, taban çevresindeki boşluklar ve geometrik değişiklik belirtileri incelenir.
İç yüzey durumu
Güvenli kapalı alan çalışma koşulları sağlanabildiğinde iç yüzeyler korozyon, tortu ve kaplama hasarı açısından değerlendirilebilir.
İç kaplama
Varsa kimyasal dayanımlı astar, boya, kauçuk veya diğer kaplamaların görünür durumu incelenir.
Dış kaplama
Boya, izolasyon ve korozyon koruyucu dış kaplamalar hasar ve ayrılma açısından değerlendirilir.
Isı yalıtımı
İzolasyon kaplaması, sac muhafaza, bağlantılar ve izolasyon altı korozyon belirtileri incelenir.
Et kalınlığı kayıtları
Varsa ultrasonik kalınlık ölçümleri önceki sonuçlarla karşılaştırılarak kayıp eğilimi değerlendirilir.
Korozyon bölgeleri
Taban çevresi, sıvı seviyesi, destek temasları, nozul çevresi ve su tutan bölgeler ayrıca incelenir.
Katodik koruma
Yeraltı veya uygun metal tanklarda katodik koruma sistemi, ölçüm noktaları ve önceki potansiyel kayıtları değerlendirilir.
Kaçak algılama sistemi
Çift cidarlı veya yeraltı tanklarında ara boşluk ve kaçak izleme sistemi mevcut yapıya göre kontrol edilir.
Yeraltı tankı dolgu koşulları
Mevcut proje ve kayıtlar üzerinden tank çevresindeki dolgu, oturma ve dış yük koşulları değerlendirilir.
Dolum ağzı
Dolum bağlantısı, kapak, kilit, işaretleme, taşma önleme ve dolum alanı güvenliği incelenir.
Dolum alanı
Tanker veya diğer dolum aracının yaklaşımı, hortum bağlantısı, araç trafiği ve dökülme riski değerlendirilir.
Sızıntı toplama alanı
Yerüstü tanklarında havuz, set, bariyer veya diğer ikincil sızdırmazlık düzenleri incelenir.
Drenaj ve tahliye
Tank sahasındaki yağmur suyu, ürün sızıntısı ve kontrollü tahliye düzeni değerlendirilir.
Topraklama bağlantısı
Metal tank gövdesinin erişilebilir koruma ve statik elektrik bağlantıları gözle değerlendirilir.
Eş potansiyel bağlantılar
Dolum ve boşaltım hatlarıyla ilişkili metal bölümlerin bağlantı düzeni incelenir.
Yıldırımdan korunma
Tank sahasının yıldırımdan korunma sistemi ve tankla olan bağlantıları mevcut projeye göre değerlendirilir.
Elektrik ekipmanları
Pompa, seviye sistemi, aydınlatma, pano ve kabloların saha tehlikeleriyle ilişkisi gözle incelenir.
Yangın güvenliği
Depolanan ürüne göre yangın algılama, söndürme, soğutma ve taşınabilir cihaz düzenleri değerlendirilir.
Uyarı ve işaretlemeler
Tank numarası, ürün adı, kapasite, tehlike ve yetkisiz giriş uyarılarının görünürlüğü kontrol edilir.
Araç çarpma koruması
Tank, boru, vana ve dolum bağlantılarının araç darbelerine karşı korunması incelenir.
Çevresel etkiler
Yağmur, yeraltı suyu, taşkın, güneş, sıcaklık, kimyasal ortam ve dış korozyon koşulları değerlendirilir.
Sızdırmazlık testleri
Tank türüne ve güvenli test koşullarına uygun sızdırmazlık veya ilgili test kayıtları değerlendirilir.
Genel teknik değerlendirme
Görsel bulgular, ölçümler, test kayıtları, proje bilgileri ve kullanım koşulları birlikte değerlendirilir.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Tankların üretici, seri numarası, üretim yılı ve kapasite bilgileri
- Yerüstü veya yeraltı, yatay veya dikey tank sınıflandırması
- Depolanan ürün ve güvenlik bilgi formu
- Tank projesi, imalat resimleri ve malzeme bilgileri
- Çalışma basıncı ve sıcaklığı bilgileri
- Kaynak, imalat ve devreye alma kayıtları
- Önceki periyodik kontrol raporları
- Et kalınlığı ve tahribatsız muayene kayıtları
- Sızdırmazlık ve kaçak test kayıtları
- Katodik koruma ölçüm kayıtları
- Kaçak algılama sistemi bakım kayıtları
- Seviye, alarm ve aşırı dolum sistemi test kayıtları
- Tank temizlik ve bakım kayıtları
- Tank çevresine ve bağlantılara güvenli erişim
- Gerekliyse tankın boşaltılması, temizlenmesi ve gazdan arındırılması
- Kapalı alana giriş gerekiyorsa izin ve kurtarma düzeninin hazırlanması
- Dolum ve boşaltım faaliyetlerinin kontrol süresince planlanması
- Tesisi ve tank sistemini tanıyan teknik sorumlunun hazır bulunması
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri, tank sahası ve ekipman tanımlama bilgileri
- Tank tipi, kapasitesi, malzemesi ve kurulum biçimi
- Depolanan ürün ve çalışma koşulları
- Proje ve teknik doküman değerlendirmesi
- Gövde, taban, tavan ve kaynak bulguları
- Nozul, flanş, vana ve boru bağlantıları
- Havalandırma, taşma ve seviye sistemi sonuçları
- Menhol, merdiven, platform ve korkuluk bulguları
- Ayak, semer, temel ve ankraj değerlendirmesi
- İç ve dış kaplama bulguları
- Korozyon ve varsa et kalınlığı sonuçları
- Katodik koruma ve kaçak algılama değerlendirmesi
- Dolum alanı ve ikincil sızdırmazlık bulguları
- Topraklama ve elektriksel güvenlik değerlendirmesi
- Yangın ve çevresel güvenlik koşulları
- Uygulanan kontrol ve test yöntemleri
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt bilgileri
Kontrol Süreci
Yerüstü ve Yeraltı Tankı Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Tank bilgilerinin alınması
Tank tipi, kapasitesi, malzemesi, depolanan ürün ve çalışma koşulları belirlenir.
- 2
Kapsam sınıflandırması
Tankın atmosferik veya basınçlı, yerüstü veya yeraltı ve tek veya çift cidarlı yapısı doğrulanır.
- 3
Doküman incelemesi
Proje, imalat, kaynak, bakım, ölçüm ve önceki kontrol kayıtları değerlendirilir.
- 4
Alan güvenliğinin sağlanması
Tank sahası, dolum işlemleri, enerji kaynakları ve tehlikeli ürün koşulları kontrol için düzenlenir.
- 5
Dış yüzey kontrolü
Gövde, taban çevresi, tavan, kaynaklar, nozullar, bağlantılar ve kaplamalar incelenir.
- 6
Taşıyıcı sistem kontrolü
Ayaklar, semerler, temel, ankrajlar ve tank oturması değerlendirilir.
- 7
Donanım kontrolü
Havalandırma, seviye, taşma, vanalar, menholler ve erişim sistemleri incelenir.
- 8
Korozyon ve sızdırmazlık değerlendirmesi
Kalınlık, katodik koruma, kaçak algılama ve mevcut test sonuçları birlikte değerlendirilir.
- 9
Saha güvenliği kontrolü
Dolum alanı, ikincil sızdırmazlık, topraklama, yangın ve çevresel koşullar incelenir.
- 10
Raporlama
Kontrol kapsamı, ölçüm ve test sonuçları, teknik bulgular ve kanaat tank bazında raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Tank kimlik ve kapasite bilgilerinin okunamaz olması
- Proje ile mevcut tank sisteminin uyuşmaması
- Gövde veya taban çevresinde ileri korozyon
- Tank yüzeyinde ezilme veya deformasyon
- Kaynaklı birleşimlerde çatlak veya sızıntı belirtisi
- Nozul ve flanş bağlantılarında sızıntı
- Vanalarda korozyon veya çalıştırma sorunu
- Havalandırma hattının tıkalı veya uygunsuz olması
- Yüksek seviye alarmının çalışmaması
- Aşırı dolum korumasının bulunmaması
- Menhol kapağı veya contasında sızdırmazlık sorunu
- Merdiven, platform veya korkuluklarda korozyon
- Tank ayaklarında deformasyon
- Semer ve gövde temas bölgesinde korozyon
- Temelde çatlak, oturma veya seviye değişimi
- Ankraj cıvatalarında gevşeme veya korozyon
- Dış boya veya kaplamada ayrılma
- İzolasyon altında korozyon belirtisi
- Et kalınlığı ölçüm kayıtlarının bulunmaması
- Katodik koruma ölçümlerinin yapılmaması
- Yeraltı tankı kaçak izleme sisteminin çalışmaması
- Dolum ağzının işaretsiz veya korumasız olması
- Tank çevresindeki sızıntı havuzunun hasarlı olması
- Drenaj vanasının kontrolsüz açık bırakılması
- Topraklama bağlantısında gevşeme veya korozyon
- Araç çarpma korumasının bulunmaması
- Yangın ve uyarı işaretlerinin eksik olması
- Bakım ve önceki kontrol kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Depolama Tanklarında Sınıflandırma ve Periyodik Kontrol Esasları
Depolama tanklarının kontrol kapsamı tankın yerleşimi, çalışma basıncı, geometrisi, malzemesi, cidar yapısı ve depolanan ürüne göre belirlenmelidir. Atmosferik depolama tankları ile basınçlı tanklar aynı kontrol sınıfında değerlendirilmemelidir. Kontrolün yürürlükteki iş ekipmanları mevzuatı, üretici veya proje kriterleri, korozyon koşulları ve tankın gerçek teknik yapısı esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekir.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; tankın sınıflandırması, yürürlükteki mevzuat, üretici ve proje kriterleri, depolanan ürün, korozyon hızı, çevresel koşullar ve önceki kontrol sonuçlarına göre belirlenir. Sızıntı, yangın, taşma, darbe, temel oturması, kaplama yenileme, kaynak onarımı, ürün değişikliği veya uzun süre kullanım dışı kalma sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Depolama tankı periyodik kontrolünün, tankın resmî sınıflandırmasına uygun meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir. Atmosferik ve basınçlı tanklarda yetki kapsamı ayrıca doğrulanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Yerüstü ve Yeraltı Tankları Kontrolü Hakkında
Yerüstü ve yeraltı tankları aynı yöntemle mi kontrol edilir?
Hayır. Erişilebilirlik, dış yükler, korozyon, sızdırmazlık ve kaçak algılama koşulları farklı olduğu için kontrol yöntemi tank tipine göre belirlenir.
Her depolama tankı periyodik kontrole tabi midir?
Kesin durum tankın çalışma basıncı, geometrisi, içeriği ve yürürlükteki resmî sınıflandırma üzerinden doğrulanmalıdır.
Atmosferik tank ile basınçlı tank arasındaki fark nedir?
Atmosferik tanklar ortam basıncına yakın koşullarda çalışırken basınçlı tanklar belirli bir iç basınç altında çalışır ve farklı kontrol kriterlerine tabi olabilir.
Tankın boşaltılması gerekir mi?
İç kontrol, temizlik, sızdırmazlık veya bazı ölçümler için tankın boşaltılması ve güvenli hâle getirilmesi gerekebilir.
Tank içine girilir mi?
Yalnızca kapalı alan giriş şartları, gazdan arındırma, ölçüm, izin, gözetim ve kurtarma düzeni eksiksiz sağlanırsa iç muayene planlanabilir.
Et kalınlığı ölçümü yapılır mı?
Tank malzemesi, korozyon riski ve kontrol kapsamına göre ultrasonik kalınlık ölçümü planlanabilir.
Yeraltı tankında kaçak nasıl değerlendirilir?
Çift cidar izleme, sızdırmazlık testi, seviye kayıtları, katodik koruma ve diğer uygun yöntemler tankın yapısına göre değerlendirilir.
Katodik koruma kontrol edilir mi?
Sistemde bulunuyorsa ölçüm noktaları, koruma potansiyeli ve önceki kayıtlar değerlendirilir.
Tank havalandırması neden önemlidir?
Dolum, boşaltım ve sıcaklık değişimleri sırasında oluşabilecek basınç veya vakumun güvenli biçimde dengelenmesine yardımcı olur.
Bakım yapılması periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Temizlik, boya, kaynak onarımı ve bakım işlemleri ile periyodik kontrol farklı amaçlara sahiptir.
Ürün değişikliğinden sonra yeniden değerlendirme gerekir mi?
Yeni ürünün kimyasal ve fiziksel özellikleri tank malzemesi, kaplama ve güvenlik sistemleriyle uyumu etkileyebilir.
Kontrol sonucunda rapor hazırlanır mı?
Evet. Tank bilgileri, kontrol kapsamı, ölçüm ve test sonuçları, teknik bulgular ve kanaat tank bazında raporlanır.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Yerüstü ve Yeraltı Tankı Kontrolünüzü Planlayın
Tankın türü, kapasitesi, malzemesi, depolanan ürün, çalışma basıncı, proje bilgileri, kalınlık ve sızdırmazlık kayıtlarıyla önceki kontrol raporlarını paylaşın. Kontrol kapsamını tankın gerçek teknik sınıfına göre planlayalım.