Kaldırma Ekipmanları
Yürüyen Merdiven Periyodik Kontrolü
Yürüyen merdivenleri; taşıyıcı konstrüksiyon, basamaklar, basamak zincirleri, tahrik sistemi, frenler, korkuluk bantları, tarak plakaları, giriş bölgeleri ve elektriksel güvenlik tertibatlarıyla birlikte değerlendirerek raporluyoruz.
Genel Tanım
Yürüyen Merdiven Nedir?
Yürüyen merdiven; yolcuları iki farklı seviye arasında sürekli biçimde taşımak amacıyla kullanılan, kapalı bir çevrim üzerinde hareket eden basamaklar, tahrik sistemi, korkuluk bantları ve güvenlik tertibatlarından oluşan sabit ulaşım ekipmanıdır.
Yürüyen merdivenler alışveriş merkezleri, toplu taşıma istasyonları, havalimanları, hastaneler, oteller ve yoğun kullanılan ticari yapılarda insan taşımak amacıyla kullanılır.
Periyodik kontrol yalnızca merdivenin çalıştırılması ve durdurulmasından oluşmaz. Taşıyıcı konstrüksiyon, basamaklar, basamak zincirleri, kılavuz raylar, tahrik sistemi, frenler, korkuluk bantları, tarak plakaları ve güvenlik devreleri birlikte değerlendirilir.
Üst ve alt giriş bölgeleri, basamak ile etek paneli arasındaki boşluklar, korkuluk bandı girişleri ve tarak plakaları yolcu sıkışması bakımından kritik kontrol noktalarıdır.
Bakım, temizlik, zincir ayarı, basamak değişimi veya arıza giderme işlemleri periyodik kontrolün yerine geçmez.
Yürüyen merdiven ve yürüyen bantlar için Bakanlık tarafından yayımlanan KK04 kontrol kriterleri ve KR04 rapor formatı kontrol tarihinde ayrıca dikkate alınmalıdır.
Neden Önemlidir?
Basamak Sistemi, Frenler ve Yolcu Sıkışma Risklerini Birlikte Değerlendirin
- Basamak, zincir, makara ve kılavuz sistemindeki aşınma veya hasarların belirlenmesine yardımcı olur.
- Ana ve yardımcı fren sistemlerinin mevcut durumunun değerlendirilmesini sağlar.
- Tarak plakası, etek paneli ve korkuluk bandı girişlerindeki sıkışma risklerinin tespitini destekler.
- Acil durdurma ve güvenlik şalterlerinin doğru çalışmasının kontrol edilmesini sağlar.
- Tahrik motoru, redüktör ve elektriksel güvenlik devrelerindeki sorunların belirlenmesine yardımcı olur.
- Kontrol bulgularının Bakanlık kriterleriyle uyumlu ve izlenebilir biçimde raporlanmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Yürüyen Merdiven Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki başlıklar genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai kontrol maddeleri yürürlükteki KK04 kriteri, ekipmanın teknik dosyası, üretici talimatları ve mevcut saha koşullarına göre belirlenir.
Ekipman kimlik bilgileri
Üretici, model, seri numarası, üretim yılı, nominal hız, basamak genişliği, eğim açısı ve taşıma yüksekliği kayıt altına alınır.
Teknik dosya ve projeler
Üretici dokümanları, elektrik şemaları, bakım kayıtları, önceki raporlar ve ekipmanın teknik bilgileri incelenir.
Taşıyıcı konstrüksiyon
Ana kafes yapı, taşıyıcı profiller, bağlantılar ve erişilebilir kaynak bölgeleri deformasyon, korozyon ve fiziksel hasar açısından değerlendirilir.
Üst ve alt makine daireleri
Tahrik ve dönüş istasyonlarının temizlik, erişim, aydınlatma, muhafaza ve çalışma güvenliği koşulları incelenir.
Basamaklar
Basamak gövdeleri, oluklar, yan yüzeyler ve taşıyıcı bağlantılar kırık, çatlak, deformasyon ve aşınma açısından kontrol edilir.
Basamak hizası
Basamakların birbirleriyle, etek panelleriyle ve giriş platformlarıyla seviye ve doğrultu ilişkisi değerlendirilir.
Basamak makaraları
Taşıyıcı ve kılavuz makaralar; aşınma, kırılma, rulman boşluğu, dönme ve bağlantı açısından incelenir.
Basamak zincirleri
Zincirler; uzama, aşınma, yağlama, pim ve bakla hasarı, eşit gerginlik ve bağlantı durumu açısından değerlendirilir.
Zincir gergi sistemi
Basamak zincirlerinin gerginliğini düzenleyen mekanizma, kızaklar, yaylar ve güvenlik şalterleri kontrol edilir.
Kılavuz raylar
Basamak ve makaraların hareket ettiği raylar, bağlantılar, geçiş noktaları ve yüzeyler aşınma ve hizalama açısından incelenir.
Tahrik motoru
Motor, bağlantılar, muhafazalar, havalandırma, anormal ses ve çalışma durumu değerlendirilir.
Redüktör
Redüktör gövdesi, yağ seviyesi, sızıntılar, yataklar, bağlantılar ve çalışma sesi kontrol edilir.
Tahrik zinciri ve dişliler
Tahrik zinciri, zincir dişlileri, miller, yataklar ve koruyucu muhafazalar aşınma ve gerginlik açısından değerlendirilir.
Ana fren
Normal durdurma sırasında ekipmanı güvenli biçimde durduran fren sistemi fiziksel ve fonksiyonel olarak kontrol edilir.
Yardımcı fren
Ekipmanda bulunuyorsa tahrik veya ana fren arızası hâlinde devreye giren yardımcı fren sistemi değerlendirilir.
Fren mesafesi
Ekipmanın nominal hızı ve çalışma koşullarına göre durma davranışı ve frenleme mesafesi değerlendirilir.
Geri hareket koruması
İstenmeyen ters yönde hareket veya kontrolsüz hızlanmayı algılayan ve durduran güvenlik düzeni kontrol edilir.
Aşırı hız koruması
Nominal hızın dışına çıkılması hâlinde devreye giren güvenlik sistemi varsa fonksiyonel olarak değerlendirilir.
Korkuluk bandı
El bandı; yüzey hasarı, çatlak, ek bölgeleri, gerginlik, hız uyumu ve düzgün hareket açısından incelenir.
Korkuluk bandı girişleri
Üst ve alt girişlerde el bandının gövdeye girdiği bölgeler, koruyucular ve sıkışma güvenlik şalterleri kontrol edilir.
Korkuluk panelleri
Cam veya metal paneller, bağlantılar, kaplamalar ve yolcu tarafındaki yüzeyler kırık, gevşeklik ve keskin kenar açısından değerlendirilir.
Etek panelleri
Basamakların yanındaki etek panelleri; yüzey düzgünlüğü, bağlantılar, deformasyon ve basamaklarla arasındaki boşluk açısından incelenir.
Etek paneli güvenliği
Sıkışma riskini azaltmaya yönelik fırça, kaplama veya diğer koruyucu elemanların durumu değerlendirilir.
Tarak plakaları
Üst ve alt girişlerdeki tarak dişleri; kırık, eksik, deformasyon, basamak oluklarıyla uyum ve sabitleme açısından kontrol edilir.
Tarak plakası güvenlik şalteri
Tarak bölgesinde yabancı cisim veya aşırı kuvvet oluştuğunda ekipmanı durduran güvenlik sistemi değerlendirilir.
Giriş platformları
Üst ve alt giriş plakaları, kapaklar, bağlantılar, yüzey düzgünlüğü ve kaymazlık açısından incelenir.
Basamak kaybı algılama
Eksik, kırılmış veya konumundan çıkmış basamağı algılayan güvenlik sistemi varsa kontrol edilir.
Basamak seviye güvenliği
Basamakların giriş bölgesinde doğru seviyeye gelmesini izleyen mekanik veya elektriksel sistemler değerlendirilir.
Zincir kopma güvenliği
Basamak zincirinde kopma, aşırı uzama veya gerginlik kaybını algılayan güvenlik şalterleri kontrol edilir.
Acil durdurma butonları
Üst ve alt girişlerdeki acil durdurma butonlarının erişilebilirliği, işaretlenmesi ve ekipmanı durdurma fonksiyonu kontrol edilir.
Ana şalter ve enerji kesme
Bakım sırasında enerji izolasyonu sağlayan ana şalter, kilitleme düzeni ve elektriksel ayırma sistemi değerlendirilir.
Elektrik panosu
Pano, kontaktörler, röleler, sigortalar, klemensler, bağlantılar ve muhafazalar gözle incelenir.
Güvenlik devresi
Acil durdurma, zincir, tarak, korkuluk bandı ve diğer güvenlik şalterlerinin oluşturduğu devrenin çalışması değerlendirilir.
Topraklama ve koruma bağlantıları
Elektriksel koruma iletkenleri, erişilebilir metal gövdeler ve bağlantıların mevcut durumu kontrol edilir.
İç aydınlatma
Makine bölümü, giriş alanları ve ekipman içindeki gerekli çalışma aydınlatmaları değerlendirilir.
Yolcu yönlendirme işaretleri
Giriş yönü, tutunma, çocuk ve bebek arabası kullanımı ile acil durdurmaya ilişkin işaretlerin görünürlüğü kontrol edilir.
Koruyucu muhafazalar
Zincir, dişli, motor, mil ve diğer hareketli parçalara erişimi sınırlayan muhafazalar incelenir.
Bakım erişimleri
Makine ve dönüş bölgelerine erişim kapakları, kilitler, destekler ve güvenli çalışma alanı değerlendirilir.
Boşta çalışma deneyi
Ekipmanın her iki yöndeki hareketi, titreşim, ses, basamak ve korkuluk bandı uyumu yüksüz olarak gözlemlenir.
Durdurma ve yeniden çalışma
Normal durdurma, acil durdurma ve güvenlik şalteri sonrası yeniden devreye alma davranışı kontrol edilir.
Ölçüm ve fonksiyon testleri
KK04 kriterinde belirtilen boşluk, hız, frenleme ve güvenlik fonksiyonlarına ilişkin gerekli kontroller gerçekleştirilir.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Yürüyen merdivenin üretici, model, seri numarası ve üretim yılı bilgileri
- Nominal hız, eğim açısı, basamak genişliği ve taşıma yüksekliği
- Üretici kullanım, bakım, montaj ve teknik dokümanları
- Elektrik şemaları ve güvenlik devresi bilgileri
- Varsa uygunluk belgeleri ve teknik dosya
- Önceki periyodik kontrol raporları
- Güncel bakım, arıza ve parça değişim kayıtları
- Basamak, zincir, korkuluk bandı, fren veya tahrik sistemi değişim kayıtları
- Üst ve alt makine bölümlerine güvenli erişim
- Kontrol süresince ekipmanın yolcu kullanımına kapatılması
- Üst ve alt girişlerin bariyerlerle güvenli biçimde ayrılması
- Enerji kesme ve kilitleme işlemleri için yetkili teknik personel
- Ekipmanı tanıyan bakım sorumlusunun hazır bulunması
- Makine bölümlerinin temiz ve aydınlatılmış olması
- Kontrol ve ölçüm için gerekli kapakların erişilebilir olması
- Kontrol sırasında gerekli olabilecek yedek anahtar ve kumanda araçları
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri, bina ve ekipman tanımlama bilgileri
- Üretici, model, seri numarası ve üretim yılı
- Nominal hız, eğim, basamak genişliği ve taşıma yüksekliği
- Üretici belgeleri, bakım kayıtları ve önceki rapor değerlendirmesi
- Taşıyıcı konstrüksiyon ve makine bölümü bulguları
- Basamak, makara, zincir ve kılavuz ray sonuçları
- Motor, redüktör, tahrik zinciri ve dişli bulguları
- Ana ve yardımcı fren sistemi değerlendirmesi
- Frenleme ve durdurma sonuçları
- Korkuluk bandı ve giriş sistemi bulguları
- Etek paneli, tarak plakası ve giriş platformu sonuçları
- Basamak ve zincir güvenlik sistemleri
- Acil durdurma ve güvenlik devresi sonuçları
- Elektrik panosu, enerji kesme ve koruma bağlantıları
- Uygulanan ölçüm ve fonksiyon testlerinin sonuçları
- KK04 kriterlerine göre yapılan değerlendirme
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrol kuruluşu ve yetkili personel bilgileri
Kontrol Süreci
Yürüyen Merdiven Periyodik Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Ekipman bilgilerinin alınması
Yürüyen merdivenin teknik özellikleri, kullanım yoğunluğu ve çalışma koşulları belirlenir.
- 2
Doküman incelemesi
Üretici belgeleri, elektrik şemaları, bakım kayıtları ve önceki kontrol raporları değerlendirilir.
- 3
Alan güvenliğinin sağlanması
Ekipman yolcu kullanımına kapatılır, üst ve alt girişler bariyerlerle ayrılır.
- 4
Konstrüksiyon ve makine bölümü kontrolü
Taşıyıcı yapı, motor, redüktör, tahrik sistemi, frenler ve muhafazalar incelenir.
- 5
Basamak ve zincir sistemi kontrolü
Basamaklar, makaralar, zincirler, gergi sistemi ve kılavuz raylar değerlendirilir.
- 6
Yolcu temas bölgelerinin kontrolü
Korkuluk bandı, etek paneli, tarak plakaları ve giriş platformları incelenir.
- 7
Güvenlik devrelerinin kontrolü
Acil durdurma, zincir, tarak, basamak ve korkuluk bandı güvenlik şalterleri denenir.
- 8
Fonksiyon ve ölçüm testleri
Çalışma yönleri, hız, durdurma, frenleme ve KK04 kapsamındaki gerekli ölçümler gerçekleştirilir.
- 9
Son teknik değerlendirme
Tüm bulgular üretici dokümanları ve güncel resmî kriterlerle birlikte değerlendirilir.
- 10
Raporlama
Kontrol kapsamı, ölçümler, güvenlik fonksiyonları, bulgular ve sonuç KR04 yapısına uygun biçimde raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Ekipman kimlik veya teknik bilgi etiketlerinin okunamaz olması
- Basamaklarda kırık, deformasyon veya oluk hasarı
- Basamaklar arasında seviye ve hizalama problemi
- Basamak makaralarında aşınma veya rulman hasarı
- Basamak zincirlerinde uzama veya dengesiz gerginlik
- Zincir ve kılavuz sisteminde yetersiz yağlama
- Motor veya redüktörde anormal ses ve sızıntı
- Tahrik zincirinde gevşeklik veya aşınma
- Ana frenin yeterli durdurma sağlayamaması
- Yardımcı fren bakım veya test kaydının bulunmaması
- Korkuluk bandında çatlak, ek hasarı veya hız uyumsuzluğu
- Korkuluk bandı giriş korumasının hasarlı olması
- Etek panelinde deformasyon veya aşırı boşluk
- Tarak dişlerinde kırık veya eksiklik
- Tarak plakası güvenlik şalterinin çalışmaması
- Basamak kaybı veya seviye güvenlik sisteminin çalışmaması
- Zincir kopma veya gergi güvenliğinin çalışmaması
- Acil durdurma butonunun çalışmaması
- Güvenlik devresinde köprüleme veya devre dışı bırakma
- Elektrik panosunda gevşek bağlantı veya muhafaza eksikliği
- Hareketli parça muhafazalarının eksik olması
- Makine bölümünde yabancı malzeme veya yağ birikimi
- Giriş platformlarında kaymazlık veya sabitleme problemi
- Uyarı ve yönlendirme işaretlerinin eksik olması
- Bakım ve önceki kontrol kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Yürüyen Merdivenlerde KK04 Kriteri ve Akreditasyon Gerekliliği
Yürüyen merdivenlerin periyodik kontrolü; yürürlükteki iş ekipmanları mevzuatı, Bakanlık tarafından yayımlanan KK04 Yürüyen Merdiven veya Bant Periyodik Kontrol Kriterleri, KR04 rapor formatı, üretici talimatları ve ekipmanın mevcut teknik durumu esas alınarak gerçekleştirilmelidir. Yürüyen merdiven kontrollerinde mevzuatta belirtilen akreditasyon şartı ayrıca sağlanmalıdır.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, KK04 kriterleri, üretici talimatları, kullanım yoğunluğu, çalışma ortamı ve önceki kontrol sonuçlarına göre belirlenir. Önemli tahrik, fren, zincir, basamak veya güvenlik sistemi değişikliği; kaza, yangın, su baskını ya da uzun süre kullanım dışı kalma sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Yürüyen merdiven periyodik kontrolünün, bu ekipman kapsamında gerekli akreditasyon şartını sağlayan muayene kuruluşu tarafından ve yürürlükteki meslek, eğitim, kayıt ve yetki koşullarını taşıyan yetkili personel aracılığıyla gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Yürüyen Merdiven Periyodik Kontrolü Hakkında
Yürüyen merdiven için özel kontrol kriteri var mı?
Evet. ÇSGB dokümanlarında KK04 Yürüyen Merdiven veya Bant Periyodik Kontrol Kriterleri ve KR04 taslak rapor formatı yer almaktadır.
Yürüyen merdiven kontrolünde akreditasyon gerekli midir?
Evet. Yürüyen merdivenlerin periyodik kontrolünde mevzuatta belirtilen akreditasyon şartının sağlanması gerekir.
Basamaklar tek tek kontrol edilir mi?
Basamaklar, makaralar, zincir bağlantıları, hizalama ve giriş bölgeleri kontrol kapsamına göre ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
Tarak plakaları neden önemlidir?
Basamakların giriş platformuna girdiği bölgede yabancı cisim ve ayakkabı sıkışması riskini azaltan kritik güvenlik bileşenleridir.
Korkuluk bandı kontrol edilir mi?
Evet. Korkuluk bandının fiziksel durumu, gerginliği, hızı, giriş bölgeleri ve güvenlik şalterleri değerlendirilir.
Yürüyen merdivenin freni test edilir mi?
Ana ve ekipmanda bulunuyorsa yardımcı fren sistemi, durdurma fonksiyonu ve ilgili teknik kriterler doğrultusunda değerlendirilir.
Acil durdurma butonları kontrol edilir mi?
Evet. Üst ve alt girişlerdeki acil durdurma butonlarının erişilebilirliği, işaretlenmesi ve ekipmanı durdurma fonksiyonu kontrol edilir.
Bakım firması raporu periyodik kontrolün yerine geçer mi?
Hayır. Bakım ve periyodik kontrol farklı amaçlara sahip işlemlerdir. Periyodik kontrol gerekli bağımsızlık ve akreditasyon şartlarıyla gerçekleştirilmelidir.
Kontrol sırasında yürüyen merdiven kullanıma kapatılır mı?
Evet. Güvenli kontrol ve ölçüm yapılabilmesi için ekipmanın yolcu kullanımına kapatılması ve girişlerin bariyerlerle ayrılması gerekir.
Basamak veya zincir değişiminden sonra tekrar kontrol gerekir mi?
Taşıma ve güvenlik sistemini etkileyen önemli parça değişikliklerinden sonra ilave teknik kontrol gerekebilir.
Elektriksel güvenlik sistemleri de kontrol edilir mi?
Evet. Güvenlik şalterleri, acil durdurma, enerji kesme, pano ve koruma bağlantıları kontrol kapsamındadır.
Kontrol sonucunda hangi rapor hazırlanır?
Kontrol tarihinde geçerli Bakanlık rapor formatı ve kriterleri esas alınarak ekipman bazında periyodik kontrol raporu hazırlanır.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Yürüyen Merdiven Kontrolünüzü Planlayın
Ekipmanın üretici, model, seri numarası, nominal hız, eğim, basamak genişliği, bakım kayıtları, teknik dosyası ve önceki kontrol raporlarını paylaşın. Kontrolü akreditasyon ve güncel KK04 kriterlerine uygun şekilde planlayalım.